ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٤٢٨ - *(باب رهن - گروه) *

صاحبش بپردازد؟ فرمود: آرى، زيرا رهنى گرفته كه ارزشش بيش از قرضى بوده كه پرداخته و آن را تلف كرده است، عرض كردم: نيمى از رهن تلف شده، فرمود: بر همان حساب، گفتم: اضافه قيمت را بايد آنكه بحساب اوست به ديگرى بپردازد؟

فرمود: آرى.

شرح: «ظاهر خبر دلالت دارد كه مرتهن مطلقا ضامن است، ولى به دليل روايت ديگر فقها آن را حمل بر اين كرده‌اند كه: باعث تلف شدن مال، مرتهن بوده است همچنان كه لفظ «و ضيّعه» بر آن دلالت دارد».

٤١١٥- محمّد بن قيس از امام باقر ٧ روايت كرده كه فرمود: امير مؤمنان ٧ در مورد رهنى كه از مال مرتهن افزون بوده و تلف شده است، چنين فرمود: كه اضافه قيمت را مرتهن به راهن بازگرداند، و چنانچه عين مرهونه ارزشش كمتر از مبلغى است كه مرتهن پرداخته و مال تلف شده باشد زيادى قيمت را بدهكار به مرتهن تسليم نمايد، و اگر هر دو مساوى بودند (يعنى متاعى كه يك صد درهم ارزش داشت گرو هم يك صد درهم بود) پس بر راهن تكليفى نيست.

شرح: «چون ظاهر اين خبر مرتهن را بطور اطلاق مسئول تلف شدن عين رهن و گرويى مى‌داند، پاره‌اى از علماء احتمال داده‌اند كه اين قبيل اخبار از روى تقيّه صادر شده چون علماء عامّه از چند تن از فقهائشان مانند حسن بصرى و شريح قاضى و شعبى نقل كرده‌اند كه گويند: «ذهبت الرّهان بما فيها» (يعنى: رهن آنچه را