ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ١٨ - *(چارهجوئى در فهم حكم) *

حقّ دارد كه بقول شهود ترتيب اثر دهد و حكم را صادر نمايد؟ فرمود: پنج چيز است كه بايد بظاهر آن عمل كنند. ١- الولايات (يعنى حق ولايت كه خدايا امام براى هر كس و يا ولىّ طفل قرار داده). ٢- و المناكح (يعنى مسأله زناشويى كه بين مسلمانان مشهور است). ٣- ذبايح (يعنى حلال بودن كشتار مسلمان) ٤- شهادات (شهادت دادن بعضى از مسلمانان بر بعض ديگر). ٥- أنساب (يعنى نسبت فرزند به پدر و صاحب فراش مثلا در ارث)، پس هر گاه ظاهر كسى پاك و مورد اطمينان بود شهادتش در حق ديگرى جايز است و لازم نيست از ضمير و باطنش جستجو نمائيد.

* (چاره‌جوئى در فهم حكم)*

٣٢٤٥- در روايت نضر بن سويد است كه روايت را به معصوم مى‌رساند كه فرمود: مردى سوگند ياد كرده بود كه فيلى را وزن كند يعنى وزن آن را معين سازد و نمى‌دانست چه كند، رسول خدا ٦ باو فرمود: فيل را به كشتى ببر و بنگر تا چه مقدار كشتى در آب فرو مى‌رود و محلش را علامت بگذار، بعد فيل را از كشتى بيرون آور و آنقدر آهن يا فلزات ديگر مانند روى در آن بريز تا كشتى به همان اندازه در آب فرو رود آنگاه آن فلزات را بيرون آور و آن را وزن كن (وزن فيل معلوم خواهد شد).