ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق

*(أبواب داوريها و حكومتهاى مربوط به آن، چه شخصى) * شايسته است به حكومت و داورى و چه كسى شايستگى ندارد

*(باب اقسام قاضيان و حكمها) *

*(خوددارى از حكميت و داورى) *

*(ناپسندى همنشينى با قاضيان در مجالس قضا) *

*(باب ناپسند بودن اجرت گرفتن يا ارتزاق از راه داورى) *

*(باب ناروائى در حكم) *

*(باب خطا در داورى) *

*(ديه و جريمه خطاى داوران) *

*(در صورتى كه طرفين دعوا دو تن را حاكم قرار دهند) *

*(باب راه و رسم داورى) *

*(در موردى كه بايد بظاهر حكم كرد) *

*(چارهجوئى در فهم حكم) *

*(ممنوع شدن از مال و ورشكستگى) *

*(باب شفاعت در احكام) *

*(مواردى كه حكم مجرم زندان مىشود) *

*(باب صلح) *

*(باب عدالت) *

*(باب آنكه شهادتش رد و آنكه شهادتش پذيرفته شود) *

*(جايى كه حكم به شهادت يك شاهد) * و سوگند مدعى ثابت مىشود

*(جايى كه به شهادت دو زن و قسم مدعى مىتوان حكم كرد) *

*(حكم شهادت دادن كسى كه آگاهى به موضوع دارد) * *(ولى شاهد گرفته نشده است) *

*(خوددارى از دادن شهادت و آنچه) * *(راجع به اقامه و كتمان آن آمده است) *

*(باب شهادت دادن به دروغ و آنچه در اين باره آمده است) *

*(باطل شدن حق مدعى اگر) * *(تقاضاى قسم كند از مدعى عليه) *

*(حكم رد قسم و بطلان حق با نكول آن) *

*(جايى كه بايد بعد از اقامه بينه مدعى را قسم هم داد) *

*(حكم دو مخاصم كه هر دو اقامه بينه عليه ديگرى مىكنند) *

*(حكم مشترك در همه دعاوى) *

*(شهادت له و عليه زن) *

*(بطلان شهادت در مورد جور و ربا و خلاف شرع) *

*(شهادت بر شهادت) *

*(احتياط در اقامه شهادت) *

*(شهادت وصى به نفع وصيتكننده يا عليه او به دين) *

*(نهى از طلب حق از راه شهادت دروغ) *

*(روايات طرفه و غريب در باب شهادت) *

*(باب شفعه) *(يعنى اولويت حق خريد شريك، سهم شريك ديگر را)

*(باب وكالت) *

*(باب تعيين حكم با قرعه) *

*(باب كفالت«ضمانت تن») *

*(باب حواله) *

*(حكم سيل وادى مهزور) *

*(آغل و سايبان حشم كه ميان دو خانه است از آن كيست) *

*(حكم رها كردن گوسفند در مزرعه براى چرا در شب) *

*(حكم حريمها) *

*(ناگزير بودن مرد به نفقه و مخارج خويشانش) *

*(دعاوى كه بدون بينه پذيرفته مىشود) *

*(باب نادر) *

*(باب آزاد كردن بنده و احكام آن) *

*(باب تدبير) *

*(باب مكاتبه) *

*(ولاء آزاد شده) *(ولاء بمعنى پيوستگى و نزديكى است و به عبارت ديگر عهدهدار زيان ديگرى شدن و ميراث خوار گشتن)

*(كنيزان مادر فرزند) *

*(باب آزاد بودن) *

*(افراد بىپدر و ناپاك زاده و كودكان بىهويت) *

*(بنده فرارى) *

*(باب ارتداد) *

*(نوادر عتق) *

*(كتاب المعيشة) *

*(باب شغلها، كسبها، درآمدها و صنعتها) *

*(پدر مىتواند از مال فرزندش برگيرد) *

*(باب احكام دين و قرض) *

*(تجارت و آداب آن و اهميت و احكامش) *

*(وفا و كم فروشى) *

* بيعانه *

*(باب بازار و محل كسب و كار) *

*(ثواب و أجر دعا در بازار) *

*(دعائى كه هنگام خريد مال التجاره بايد كرد) *

*(دعا هنگام خريدن حيوان) *

*(معامله حيوان و شرط و اختيار در آن) *

*(جداگشتنى كه موجب سقوط خيار است) * با بدن است يا به گفتار

*(تنظيم سند و قبالهاى كه در بيع و شرط نوشته مىشود) *

*(باب خريد و فروش) *

* خريد و فروش بردگان و احكام آن *

*(فروش اجناس پيمانهاى بدون پيمانه و وزن) *

مضاربه و احكام آن

*(معامله چراگاه و كشت و درختان و زمينهاى مزروعى) * *(و قنوات و سهم آب و مزرعه و باغها) *

*(باب احياء زمينهاى باير و موات) *

*(باب مزارعه و اجاره) *

*(آنجا كه سازندگان و اصلاحكاران كه براى) * *(كارشان اجرت دريافت مىكنند ضامن هستند) *

*(ضامن بودن باربرى كه ادعا مىكند مال تلف شده است) *

*(پيش خريد گندم و جو و حيوان و چيزهاى ديگر *)

*(باب حكم احتكار ارزاق و قيمتگذارى آن) *

*(باب حكم خريدار و فروشندهاى كه بر سر قيمت اختلاف كردهاند) *

*(وجوب فسخ به خيار رؤيت) *

*(بر قيمت افزودن مشترى در مزايده هنگام ندا) *

*(معامله در تاريكى) *

*(فروختن شير مخلوط با آب) *

*(مغبون كردن آن كس كه به انسان اعتماد كرده است) *

*(احسان كردن و دغلى نداشتن در معامله) *

*(باب پيشواز متاع رفتن) *

*(باب ربا) *

*(باب مبادله و عينه) *

*(باب تبديل درهم به دينار يا مسكوكات با يك ديگر) *

*(باب لقطه و ضاله) *(لقطه اشياء گمشدهايست كه غير صاحبش آن را بيابد، و ضاله حيوان گمشده است )

*(باب آنچه در حكم لقطه است) *

*(باب هديه و پيشكشى) *

*(باب عاريه) *

*(باب وديعه) *

*(باب رهن - گروه) *

*(باب صيد و شكار و سر بريدن حيوانات) *

* حيوان را چگونه ذبح شرعى مىكنند *

مذبوحى كه رو به قبله نبوده و يا ذابح بسم الله نگفته است

بره و يا بزغاله كه شير خوك يا شير زنى را بخورد

حيوانات حلال گوشت و حيوانات حرام گوشت

طعام شخص كتابى و همخوارگى با او

جواز استعمال موى خوك

نگهدارى گوسفند و ماكيان در خانه

كراهت برهنه كردن استخوان

*(باب خوردن و آشاميدن در كاسه طلا) * *(و نقره و غير آن از آداب اطعام) *

*(تعهدات به سوگند و نذر و كفاره) *

كفارات

فهرست مجلد چهارم

ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ١٢ - (باب راه و رسم داورى)

عرض كردم: پس اگر هر دو خبر از طريق شما مشهور بودند و هر دو را ثقات، از شما روايت كرده بودند؟ فرمود: هر كدام كه حكمش با ظاهر كتاب خدا موافق بود و با سنّت رسول خدا سازش داشت و مخالف عامّه بود مورد عمل بايد قرار گيرد، عرض كردم فدايت شوم يكى از دو خبر را موافق با عامّه (سنيّان) يافتيم و ديگرى را مخالف با آنها بكدام خبر تمسّك كنيم، فرمود: بآن كه مخالف عامّه است زيرا راه رشد در آنست.

عرض كردم فدايت شوم اگر هر دو خبر موافق با آنها بود آنگاه چه كنيم؟

حضرت فرمود: بايد ديد كدام خبر را بيشتر عمل مى‌كنند و به آن حكّامشان مايل‌ترند و قاضى‌هاشان مورد عمل قرار مى‌دهند آن را ترك و ديگرى را عمل كرد. عرض كردم اگر حكّام و قاضيهاشان بهر دو خبر عمل مى‌كنند چه كنيم، فرمود آن وقت است كه بايد دست بازدارى تا با امام خود ملاقات كنى و حكم را بپرسى زيرا توقّف در هنگام برخورد با شبهه‌ها بهتر است از در افكندن خود در مهلكه‌ها.

* (باب راه و رسم داورى)*

٣٢٣٤- رسول خدا ٦ فرمود: هر كس بداورى ميان مردم‌