ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ١٦١ - *(باب مكاتبه) *

فرمود: پدرم ابو جعفر ٧ بنده‌اى را به شش هزار درم مكاتبه فرمود و يك هزار درمش را به او بخشيد و از وى نستاند.

٣٤٧٠- جابر بن يزيد گفت: از امام باقر ٧ پرسيدم با برده مكاتبى شرط شده چنانچه از پرداخت اقساط عاجز ماند برقيّت بازگردد، و قبل از اينكه چيزى پرداخت نمايد عاجز گشت حكم چيست؟ امام ٧ فرمود به مجرّد نپرداختن برقيّت بازنگردد تا سه قسط، و همين كه مقدارى پرداخت به همان مقدار آزاد گشته است، پس اگر او مقدارى از اقساط را بپردازد نمى‌توانند و حقّ ندارند او را برقيّت بازگردانند.

شرح: «ممكن است بگوئيم امام ابتدا حكم مكاتب مشروط را بيان كرده، بعد حكم مكاتب غير مشروط را».

٣٤٧١- و از امام صادق ٧ سؤال كردند كه اگر مكاتب از پرداخت وجه عاجز ماند در صورتى كه چند قسط پرداخته است حكم چيست؟ فرمود:

آنچه نتوانسته است بپردازد (بعد از اينكه مقدارى را پرداخته است) بايد از بيت المال داده شود، زيرا خداوند عزيز فرموده است‌ وَ فِي الرِّقابِ‌- (توبه: ٦٠). «يكى از اصناف هشتگانه مستحقّين زكات اينها مى‌باشند».

٣٤٧٢- على بن جعفر از برادرش امام هفتم ٧ پرسيد مردى كه‌