ترجمه روضة کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٣٦٢ - ٢٢٩

(يك دستور براى پزشكان)

٢٢٩-

از اسماعيل بن حسن متطبب گويد: گفتم به امام صادق (ع) كه من مردى عربم و در طب بينايم طب من طب عربى است و در برابر معالجه خود مزدى هم نگيرم؟ در پاسخ فرمود عيب ندارد.

گفتم ما زخم و دمل را عمل ميكنيم و آن را ميشكافيم و بآتش داغ ميكنيم؟ فرمود عيب ندارد گفتم ما اين دواهاى سمى مانند اسمحيقون و غاريقون بمريض مى‌دهيم؟ فرمود عيب ندارد.

گفتم اين گونه دواها كه بمريض مى‌دهيم راستش گاهى مى‌شود كه ميميرد؟ فرمود اگر چه بميرد شرح- از مجلسى ره- «قوله‌

الاسمحيقون‌

» مى‌گويم ما در كتابهاى طب و لغت چنين لفظى پيدا نكرديم و آنچه در كتب طب است اسطمخيقون است و آن دانه‌ايست مسهل سوداء و بلغم و شايد در نسخه‌هاى روضه تصحيف شده باشد (از مجمع البحرين نقل شده است كه اسمحيقون نوعى دواء است و باين حديث هم گواه آورده است. من گويم پس از تتبع وسيع مجلسى ره نمى‌توان گفت مجمع البحرين اين لغت را در يك اصلى جز همان نسخه‌هاى روضه بدست آورده باشد).

دنباله حديث ٢٢٩- گفتم ما روى آن دواء سمى نبيذ (شراب خرما) ببيمار مينوشانيم؟

فرمود: در حرام شفائى نيست، رسول خدا (ص) بيمار شد و عايشه گفت شما بيمارى سينه پهلو داريد در پاسخ او فرمود من نزد خداوند عز و جل ارجمندترم از اينكه مرا بسينه پهلو دچار سازد، فرمود:

پس پيغمبر دستور داد با قطره‌چكانى از صبر تلخ در دهان او چكانيدند (با صبر خوب او را مالش دادند خ ل).

شرح- از مجلسى ره-

«ليس في حرام شفاء»

دلالت دارد كه با حرام درمان روا نيست مطلقا چنانچه ظاهر بيشتر اخبار است و گر چه خلاف مشهور است و حمل شده‌اند بصورت عدم اضطرار.

قوله‌

«قد اشتكى»

نقل اين داستان براى استشهاد و مداوا بدواى تلخ است.

قوله‌

«انا اكرم على اللَّه»

زيرا مرض سينه پهلو غالبا ملازم اختلال عقل و پريشانى مغز است.

قوله‌

«فلد بصبر»

فيروزآبادى گفته لدود مانند صبور آنچه است كه با قطره چكان در گوشه دهان مى‌چكانند.