ترجمه روضة کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٢٧٨ - ١٢٩

خود باليد و خداوند عز و جل باو فرمود: بر خود مبال زيرا من تو را ميان دو گروه بهشتيان و دوزخيان سر ميبرم و هرگزت زنده نكنم تا اميدوارى يا بيم كنى.

و نيز پيغمبر (ص) فرمود: بردبارى بر خشم چيره باشد، مهرورزى بر تندخوئى چيره باشد، صدقه بر گناه چيره باشد.

سپس امام صادق (ع) فرمود چه بسيار بمانند اينست كه بر ديگرى چيره باشد.

شرح- از مجلسى «ره»- «قوله‌

فخرت و زخرت‌

»- فيروزآبادى گفته زخر البحر يعنى بالا گرفت و پر شد و در وادى و نباتات هم بمعنى كشش و بلندى بكار رفته است و در مرد هم گويند بمعنى بر خود باليدن.

من گويم محتمل است كه اين جمله‌ها بر سبيل داستانسرائى باشد و غرض بيان اينست كه جز خدا تعالى مغلوب و مقهور است از غير او و خدا همان غالب و قاهر بر همه چيز است جز خود.

قوله‌

«اوتادا من أن تميد بما عليها»

اين اشاره است بدان چه خداوند در چند جاى از قرآن كريم گفته است:

١- (١٥- النحل) و در زمين لنگرها افكند كه مبادا شما را باين سو و آن سو بلغزاند مبرد گفته است يعنى زمين را منع كرد كه شما را بلغزاند و گفته شده يعنى تا شما را نلغزاند و گفته‌اند براى كراهة از اينكه بلغزاند.

٢- قول خدا تعالى (٧- النبأ) و كوهها را ميخ نموديم- برخى مفسرين گفته‌اند معنى ميد لغزيدن از سه سو است (بالا و راست و چپ) و گفته شده است كه زمين مانند سقف تكان ميخورد و ميلرزيد بواسطه راه رفتن و خدا آن را بوسيله كوهها لنگر داد تا از لرزش آن منع كند و از ابن عباس نقل شده است كه زمين بر روى آب پهن شده بود و بمانند كشتى مردم را برمى‌گردانيد و خدا آن را بوسيله كوهها لنگر داد سبب اختلاف دارند كه كوهها چگونه سبب آرامش زمين شدند و در آن چند قول است:

١- فخر رازى در تفسير خود گفته است كه چون كشتى را بر روى آب اندازند از اين سو و آن سو خم شود و مضطرب باشد و چون اجرام سنگين بار در آن بريزند ثابت و آرام گردد و همچنين هنگامى كه خدا زمين را بر روى آب آفريد مضطرب شد و ميلغزيد و خدا تعالى كوهها را آفريد و زمين را بدان ميخكوب كرد و بسبب سنگينى كوهها روى آب برقرار شد سپس گويد معترض مى‌تواند اين اعتراضات را بكند.

١- اين علت تراش يا حركات اجسام را بطبع خود مى‌داند يا بتأثير فاعل مختار بنا بر اول گوئيم ترديدى نيست كه زمين از آب سنگين‌تر است و بايد بزير آب رود نه آنكه روى آب بماند و بلرزد بخلاف كشتى كه از چوبست و درونش تهى است و بدان سبب روى آب ميماند و مى‌لرزد و چون سنگين بار شد پا بر جا مى‌شود و آرام مى‌گردد پس فرق آنها ظاهر است.