و قطرب گفت تقدير چنين است كه:ينبغى لازواجهم ان يتربّصن،بمنزلة قولك:زيد يقوم غلامه.و فرّاء گفت:خبر از زنان به قائم‌مقام خبر ايشان كرد،چنان كه شاعر گفت:

لعلّى ان مالت بى الرّيح ميلة على ابن أبي ذبيان [٢]ان يتندّما
فقال:لعلّي ثمّ قال ان يتندّم،براى آن‌كه معنى اين است كه:لعلّي ابلغ حالا يتندّم معها ابن ابي ذبيان،و قال آخر:

بنى اسد انّ ابن قيس و قتله بغير دم دار المذلّة حلّت
خبر«انّ» [٣]فروگذاشت و خبر قتله بگفت،اكتفاء بذكره عن الاوّل،و مثله:

نحن بما عندنا و أنت بما عندك راض و الرّأى مختلف
اخفش گفت:«يتربّصن»خبر است،و تقدير اين است كه:يتربّصن بعدهم ازواجهم.

بدان كه اين آيت ناسخ است آن را كه پس از اين است،من قوله: وَ الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ أَزْوٰاجاً [٣١٠-ر] وَصِيَّةً لِأَزْوٰاجِهِمْ [٤]-الآية،و اگرچه در تلاوت،اين آيت،پيش آن است،و به نزديك ما عدّة المتوفّى عنها زوجها،چهار ماه و ده روز باشد سواء اگر دخول بوده باشد و اگر نبوده باشد اگر آزاد بود و اگر برده [٥].اگر آبستن بود عدّتش [٦]ابعد الاجلين باشد امّا به وضع حمل و امّا به چهار ماه و ده روز، و اين روايت است از اميرالمؤمنين [٧]-عليه السّلام.

و از فقها اصمّ موافقت كرد ما را در تمام [٨]عدّت غير مدخول بها،و جمله فقها

[١] .مج،دب،آج،لب،فق،مب،مر:يا.

[٢] .كذا:در اساس و همۀ نسخه بدلها،طبرى(٥١١/٢):ابى زبّان،تبيان(٢٦٣/٢):ابي ديّان.

[٣] .كذا:در اساس و همۀ نسخه بدلها،چاپ شعرانى(٢٥١/١):ابن.

[٤] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٢٤٠.

[٥] .دب،مب،مر:بنده.

[٦] .كذا:در اساس،لب:عده‌اش،مب،مر:عدّتش.

[٧] .فق،مب+على.

[٨] .مب،مر:اتمام.