روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٢٨ - ترجمه

مِنْ حَيْثُ أَفٰاضَ النّٰاسُ [١] ،يعنى آدم-عليه السّلام-انّه نسى ما عهد اليه.

عبد اللّٰه عبّاس گويد:رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله-از عرفات بيامد با سكينه و وقار، و اسامه زيد رديف او بود،و مردم را گفت:

ايّها النّاس عليكم[بالسّكينة] [٢]، بر شما باد كه به سكون و آهستگى روى و رانى [٣]،

و ان البر ليس بايجاف الخيل و الابل ، كه برّ و نيكوكارى نه در تاختن اسب و اشتر است،و شتر [٤]رسول را-عليه السّلام- نديدم [٥]كه بدويد يا تيزتر برفت تا بجّه [٦]رسيد [٧]،نام منزلى است.

و ابو صالح روايت كند از عبد اللّٰه عبّاس كه-رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله-يكى را از جمله صحابه به امير حاجّ كرد،و او را فرمود تا مردمان را به عرفات برد و آنجا موقف [٨]بدارد،ازآنجا بيايد آفتاب فروشده و به مزدلفه آيد و آن شب آنجا باشد.

چون صبح برآيد ازآنجا به مشعر الحرام آيد آنجا به موقف بايستد.چون بيامد، قريش و حمس را به جمع ديد آنجا ايستاده،چون خواست تا ايشان را بگذارند [٩]،بازايستادند و گفتند:هذا مفيض آبائنا،اين موقف و فيض گاه پدران ماست [١٠]،از اين جا بنرويم.او برفت و جماعت حاجّ با او برفتند از اهل ربيعه تا به عرفات آمدند،و ايشان آنان [١١]بدند [١٢]كه خداى تعالى ايشان را خواست بقوله: مِنْ حَيْثُ أَفٰاضَ النّٰاسُ .آنجا موقف كردند تا آفتاب فروشد،ازآنجا بيامدند به مشعر آمدند و آنجا موقف كردند.چون آفتاب بر آمد به منا آمدند.

قوله: وَ اسْتَغْفِرُوا اللّٰهَ ،المعنى هناك،و از خداى آمرزش خواهيد [١٣]آنجا،يعنى