كه از حاضران مسجد الحرام نباشد،و افراد و قران فرض آن‌كس باشد كه از حاضران مسجد الحرام باشد،و حدّ او آن بود كه از خانه او تا به مسجد الحرام بيشتر از دوازده ميل نباشد از چهار جانب.

امّا حجّ-على اختلاف انواعها- [١]مشتمل است بر:فريضه و سنّت.و فريضه بر دو ضرب است:ركن است،و جز ركن.

امّا اركان متمتّع ده است:نيّت است،و احرام از ميقات خود در وقت خود،و طواف عمره،و سعى بين الصّفا و المروه براى عمره،و نيّت حجّ،و احرام به حجّ،و وقوف به عرفات،و وقوف به مشعر،و طواف زيارت-يعنى طواف حجّ-و سعى براى حجّ.

و آنچه نه ركن است هشت چيز است:لبّيك چهارگانه با تمكين،و دو ركعت نماز طواف عمره است،و تقصير است پس از سعى عمره،و لبّيك زدن به نزديك احرام به حجّ يا آنچه قائم بود مقام آن،و هدى است يا آنچه قائم بود مقام آن[از] [٢]روزه چون عاجز باشد،و دو ركعت طواف حجّ،و طواف النّساء،و دو ركعت آن.

و فرق از ميان قارن و مفرد آن است كه قارن هدى با خود دارد و مفرد ندارد.و آنچه سنّت است آواز برداشتن است به لبّيك،و استلام [٣]اركان،و به منا رفتن،و سنگ انداختن است،و سر تراشيدن يا تقصير كردن،و قربان كردن آن را كه متمتّع نباشد،چه اگر متمتّع بود هديش واجب باشد.

و«عمره»در لغت زيارت بود و در شرع همچنين،الّا آن است كه زيارت خانه كعبه است براى[اداى] [٤]مناسكى مخصوص.و واجبات عمره آن است كه گفتيم، و فقها گفتند:افراد آن بود كه حجّ بكند و فارغ شود و آنگه عمره مبتوله-يعنى بريده [٥]مستأنف-بيارد.و قران آن بود كه جمع كند از ميان حجّ و عمره،و اين مذهب

[١] .همۀ نسخه بدلها:انواعه.

[٤] [٢] .اساس:ندارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٣] .مر:استسلام.

[٥] .دب،لب،فق،مب:مر:برهد.