و ازيدكم يا اهل الشام ،رسول-عليه السّلام-گفت:هركه در پيش [١]او آيتى باشد از كتاب خداى،و او خمر فروريزد آنجا،به هر حرفى كه در آن آيت بود فريشته‌اى بيايد و به موى پيشانى او در آويزد،و [٢]او را پيش خداى آرد تا قرآن با او خصومت كند،و هركه را قرآن خصم باشد او مقهور و مغلوب بود.

و ازيدكم يا اهل الشام ،خداى تعالى هم به آن لفظ كه نهى مى‌كند از عبادت اصنام،نهى مى‌كند از خمر،در حقّ اصنام مى‌گويد: فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثٰانِ [٣]...،در باب خمر مى‌گويد: فَاجْتَنِبُوهُ [٤]...،و به قولى مراد به«رجس»نه اوثان است خمر است،يعنى پليديى از جهت اوثان،على تقدير الرّجس الصّادر من جهة الاوثان،و بر اين قول«من»ابتداى غايت باشد.

و ازيدكم يا اهل الشام ،رسول-عليه السّلام-در باب خمر چند كس را لعنت كرد:خمر را لعنت كرد و آن‌كه فشارد،و آن‌كه فرمايد تا فشارند،و ساقى را،و شاربش را،و حاملش را كه بر گيرد،و آن را كه به او برند،فان تاب تاب اللّٰه عليه، اگر توبه كند خداى تعالى توبه‌اش بپذيرد لقوله: إِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ التَّوّٰابِينَ وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ [٥].«توّابان»،آنان باشند كه از كرده توبه كنند،و متطهّران آنان باشند كه خود نكنند و خويشتن از آن پاكيزه دارند.

و الخمر جماع الإثم و امّ الخبائث و مفتاح الشّرّ، خمر جمع [٦]بزه است،و مادر پليديهاست،و كليد همه شرها و بديهاست.

قوله: وَ الْمَيْسِرِ ،يعنى القمار.مراد به«ميسر»قمار است.عبد اللّٰه عبّاس گفت:

در جاهليّت فرد به اهل و مال و فرزند قمار باختى.چون بماندى و مقمور [٧]شدى از

[١] .مج،وز،دب،لب،فق،مب،مر:در نفس.

[٢] .همۀ نسخه بدلها:تا.

[٣] .سورۀ حج(٢٢)آيۀ ٣٠.

[٤] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٩٠.

[٥] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٢٢٢.

[٦] .همۀ نسخه بدلها:مجمع.

[٧] .فق:مقهور.