تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣١٨ - مواظب باشيد ، در بنيان ساختمان زندگانى مادى و معنوى خود خشت اول را كج نگذاريد

((٢٩٠٠)) گر بكاوى كوشش اهل مجاز توبهء تو گنده بود همچون پياز
مواظب باشيد ، در بنيان ساختمان زندگانى مادى و معنوى خود خشت اول را كج نگذاريد بعضى از نقاط در زندگى انسانى وجود دارد كه خمير مايهء حيات او محسوب مى شود ، اشتباه و لغزش در اين گونه نقاط ، تمام سطوح زندگى انسانى را ساليان دراز شايد هم يك عمر طولانى مشوش و منحرف مى سازد .
اشخاصى كه مرتكب چنين اشتباهى مى شوند ، خشت اول بنيان حيات خود را كج مى گذارند . اگر ديوار زندگى آنان در همان مراحل اوليه فرو نريزد ، اگر آن ديوار امتداد داشته باشد ، تا آخرين خشت كج خواهد بود .
اين يك مطلب صحيح نيست كه بدون محاسبهء دقيق بنشينيم و بگذاريم دو اقيانوس متلاطم جهان طبيعت و انسانها هر نقشه‌اى كه دارند در موجوديت ما پياده كنند ، اگر شما بخواهيد : ساخته شدهء طبيعت و انسانها باشيد ، اين دو عامل به آسانى مى توانند در بيست و چهار ساعت از شما آدم خوب يا بىطرف از خوبى و بدى ، يا يك جلاد خون آشام بسازند ، چنان كه اگر بخواهيد خودتان را بسازيد ، ممكن است با يك انقلاب روحى و محاسبهء دقيق به صورت يكى از قهرمانان بشرى در آييد كه مى توانند انسانها و طبيعت را رهبرى كنند .
واحدهايى در گردونهء زندگانى ما دخالت مى كند كه تمام فعاليتهاى ما را رنگ آميزى مى نمايد . اگر هم در موقع ريشه گرفتن عناصر ناشايست در گردونهء حيات ما ، فعاليتهايى در ظاهر امر معمولى و منطقى مشاهده شود ، اگر به همان مشاهده قناعت كنيم ، معلوم مى شود درك و فهم ما خيلى سطحىتر از آن است كه گمان مى كنيم ، زيرا اگر براى درك حقيقت و ارزش يابى آن ، فعاليت تحليل منطقى انجام بدهيم ، با ريشه هاى آن عناصر ناشايست روبه رو خواهيم گشت كه به طور