تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٤٩ - امتحان هر چيزى تا ظاهر شود خير و شرّى كه در وى است

آيه
توضيح :



((٢٩٦٦)) چون كه حقّ و باطلى آميختند نقد قلب اندر چرمدان ريختند
((٢٩٦٧)) پس محك مى بايدش بگزيده اى در حقايق امتحانها ديده اى
((٢٩٦٨)) تا شود فاروق اين تزويرها تا بود دستور اين تدبيرها
((٢٩٦٩)) شير ده‌اى مادر مؤمن و را و اندر آب افكن مينديش از بلا
((٢٩٧٠)) هر كه در روز الست آن شير خورد همچو موسى شير را تمييز كرد
((٢٩٧١)) گر تو بر تمييز طفلت مولعى اين زمان يا ام موسى ارضعى
((٢٩٧٢)) تا ببيند طعم شير مادرش تا فرو نايد به دايهء بد سرش خود بر تو اين حكايت روشن است كه غرض نى اين حكايت گفتن است
آيه « اَلَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ طِباقاً ما تَرى فِي خَلْقِ اَلرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُتٍ فَارْجِعِ اَلْبَصَرَ هَلْ تَرى مِنْ فُطُورٍ . ثُمَّ اِرْجِعِ اَلْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنْقَلِبْ إِلَيْكَ اَلْبَصَرُ خاسِئاً وَهُوَ حَسِيرٌ » ٦٧ : ٣ - ٤ . (١) ( آن خداوند كه هفت آسمان را روى هم آفريد ، تفاوتى ( كه جهان را از نظم ساقط كند ) در آفرينش خداى رحمن نخواهى ديد ، بار ديگر چشم به قلمرو كيهانى بر گردان و دقت كن ، آيا نقص و شكافى در آن خواهى ديد ؟ سپس بار ديگر ديده گانت را به افق پهناور خلقت بر گردان ، چشمان تو خسته و درمانده خواهد برگشت ) .
توضيح :
مضمون اين آيه در بارهء تحريك به جهان بينى كلى است و مى توان گفت : يكى از شگفت انگيزترين آيات قرآنى كه اعجاز قرآن را اثبات مى كند ، همين آيه است ، زيرا از اولين دوران تفكر و انديشه در جهان طبيعت تا امروز هيچ انديشهء بزرگى نتوانسته است خلاف نظم و قانون را در جهان اثبات كند و هيچ مغز بزرگى هم نتوانسته است از جهان ماده با اين وسايل درك معمولى ( حواس و تعقل ) راهى به بىنهايت باز كرده آرامشى به دست بياورد ، هيچ گونه خيالات و انديشه هاى

(١) سوره ملك ، آيهء ٣ و ٤ . .