تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٠٦ - وقتى كه احساس مى كنيد در گل ماديات پست گرفتار شدهايد در صدد باز كردن جا در آن گل بر نياييد بلكه بكوشيد تا خود را نجات بدهيد

((٣٣٥٥)) چون خرى در گل فتد از گام تيز دم به دم جنبد براى عزم خيز
((٣٣٥٦)) جاى را هموار نكند بهر باش داند او كه نيست آن جاى معاش
وقتى كه احساس مى كنيد در گل ماديات پست گرفتار شده‌ايد در صدد باز كردن جا در آن گل بر نياييد بلكه بكوشيد تا خود را نجات بدهيد شايد به جرأت بتوان گفت : اكثريت افراد در هر دوره از تاريخ ، به اين بد بختى گرفتاراند كه وقتى احساس مى كنند كه در تنگناى طرق ماده و سيه چال هوسرانىهاى حيوانيت گرفتار شده‌اند ، زيركىها و هشيارىها به خرج داده و براى خود در آن سيه چالها جاى بيشترى باز مى كنند ، به اين گمان كه جهان وسيع و فراخى براى خود ايجاد كرده‌اند .
بىنوايان كور دل هم كه نتوانسته‌اند در سيه چالهاى زندگى حيوانى براى خود جاى وسيعترى باز كنند ، آن زيركان درنده را قهرمانان بشرى مى نامند ، كتابها براى آنها سياه مى كنند و مجسمه ها مى سازند و نمى دانند كه آن قهرمانان گل و لاى اگر چه به زير خاك رفته‌اند ، ولى سايه ها و عكسهاى موافق اصلشان را در دنبال خود در دسترس هشياران قرار داده‌اند كه با مطالعهء آن عكسها اصلشان را ارزيابى مى كنند .