تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٤٢ - اختلاف اديان از ديدگاه قرآن

كه بايستى براى هر حيوانى كه ذبح مى كنيد نام خدا را ببريد ، مخصوص به شما نيست بلكه به تمام اجتماعات متدين به دين الهى اين دستور داده شده است ، ولى جملهء مربوط « وَلِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً » ٢٢ : ٣٤ بيان يك اصل كلى است كه يكى از نتايجش وظيفه‌اى بوده كه در موقع ذبح چار پايان براى آنان مقرر گشته بود . موقعى كه خداوند از اين اصل كلى خبر مى دهد ، اين اعتراض ممكن است به نظر بيايد كه پس از اختلاف در اديان ناشى از مشيت خود خداوند است ؟ لذا بدون فاصله خداوند مى فرمايد : نه ، اختلاف در كيفيت عبادات ضررى به وحدت انگيزه و هدف نمى زند ، زيرا :
« فَإِلهُكُمْ إِله واحِدٌ ٢٢ : ٣٤ . . » .
خداى شما خداى واحد است .
بهترين دليل به اين كه آيهء فوق از يك اصل كلى خبر مى دهد ، آيهء ديگرى است كه مى گويد :
« وَهُوَ اَلَّذِي أَحْياكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ إِنَّ اَلإِنْسانَ لَكَفُورٌ . لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً هُمْ ناسِكُوه فَلا يُنازِعُنَّكَ فِي اَلأَمْرِ وَاُدْعُ إِلى رَبِّكَ إِنَّكَ لَعَلى هُدىً مُسْتَقِيمٍ . » ٢٢ : ٦٦ - ٦٧ [١] ( آن خدا است كه شما را زنده گردانيده و سپس مى ميراند و بعد از آن دو باره زنده مى كند ، انسان موجودى است كه كفران مى ورزد . براى هر امتى عبادتى قرار داديم كه آن را به جاى مى آوردند ، در اين امر با تو جنگ و نزاع نكنند ، تو به سوى خدا دعوت كن ، كار تو روى هدايت مستقيم استوار است ) .
با نظر به آيهء قبلى و بعدى روشن مى شود كه عبادات مقرره در اديان گوناگون بوده است ، ولى اين اختلافات نبايد سبب مناقشه و مقاومت در مقابل دعوت تو بوده باشد ، چنان كه در آيهء ٣٥ از همين سوره صريحا پاسخ نزاع كنندگان را داده و فرموده است :

[١] سوره حج ، آيهء ٦٦ و ٦٧ . .