تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٠٥ - حكم ماليكه ضامن به مالك بذل و اداء مىكند

عوض و معوّض نزد مالك نمى‌شود.

در جواب گوئيم:

اين كلام معناى واضح و روشنى ندارد و ما نمى‌توانيم تصوّر كنيم كه قيمت در مقابل حيلوله باشد.

پايان كلام محقّق ثانى عليه الرّحمه‌

مقاله مرحوم شهيد ثانى‌

مرحوم شهيد ثانى مى‌فرمايند:

در اينحكم كه مالك مال مبذول را تملّك كند اشكال مى‌باشد و وجه اشكال اينستكه:

اگر وى مالك مال مبذول گردد و در عين حال عين در ملكش باقى باشد جمع عوض و معوّض نزد او شده بدون اينكه دليل واضح و روشنى بر آن قائم باشد.

لذا اگر قائل شويم كه هركدام از مالك و ضامن متزلزل مال مبذول و عين مى‌باشند باينمعنا كه مال مبذول بطور تزلزل در ملك مالك و عين نيز بهمين نحو تعلّق به ضامن پيدا مى‌كند و پس از يأس از وصول بعين مال مبذول بملك مستقرّ مالك درمى‌آيد اگرچه قبل از يأس نيز وى حقّ تصرّف در آن مال را دارد.

البتّه وجهى است در اينمسئله كه مى‌توان بآن متمايل شد.

پايان كلام مرحوم شهيد ثانى‌

مرحوم سبزوارى در محكى كفايه اينكلام شهيد را مستحسن شمرده است.

شرح مطلوب‌

قوله: و لعلّ الوجه فيه: ضمير در « فيه » به تملّك مالك نسبت به مال مبذول راجع است.

قوله: لا يتحقّق الّا بذلك: مشار اليه « ذلك » تملّك مالك مى‌باشد.

قوله: ان يكون مباحا له: ضمير در « يكون » به مال مبذول و در « له » به مالك عود مى‌كند.