تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٠١ - فرق ثبوت قيمت در ذمه ضامن در صورت تعذر با ثبوتش در فرض تلف

همانطورى كه تعذّر ردّ عين بمالك در حكم تلف آنست خروجش از قيمت و سقوطش از ارزش نيز همين حكم را دارد و لذا بر ضامن واجب است در صورت سقوط عين از قيمت بدل آنرا به مالك اداء نمايد.

شرح مطلوب‌

قوله: و ان لم تهلك: يعنى اگرچه عين تلف نشده باشد.

قوله: او ضاعت: يعنى گم شده باشد.

قوله: و هل يقيّد ذلك: مشار اليه « ذلك » ثبوت قيمت در ذمّه ضامن در صورت تعذّر وصول به عين مى‌باشد.

قوله: ظاهر ادلّه ما ذكر: مقصود از « ما ذكر» سرقت و غرق و ضياع و اباق مى‌باشد.

قوله: احد الاوّلين: منظور از « اوّلين » ما اذا حصل اليأس من الوصول اليه، و عدم رجاء وجدانه مى‌باشد.

قوله: ظاهر اطلاق الفتاوى: يعنى فتاواى مشهور.

قوله: الاخير: يعنى و لو كانت المدّة قصيرة.

قوله: الى ان تبلغ الساحل: ضمير فاعلى در « تبلغ » به سفينه راجع است.

قوله: و يؤيّده: ضمير مفعولى به احتمال اخير راجع است.

قوله: انّ فيه: ضمير در « فيه » به ثبوت ضمان قيمت در فرض احتمال اخير راجع است.

قوله: الّذى فرض كونه فى عهدته: ضمير در « كونه » به مال و در « عهدته » به ضامن راجع است.

قوله: جواز مطالبة الخروج: يعنى جواز مطالبة المالك خروج الضامن.

قوله: نظير ما تقدّم فى تسلّطه: يعنى تسلّط المالك.

قوله: اشكل الحكم: مقصود از « حكم » وجوب اداء قيمت مى‌باشد.

قوله: بل لو كان ممكنا: ضمير در « كان » به وصول الى العين راجع است.

قوله: يجب عليه السّعى: ضمير در « عليه » به ضامن راجع است.

قوله: فى مقدّماته: يعنى مقدّمات الوصول.