تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧٠ - محل استشهاد به صحيحه ابى ولاد

ترجمه:

محلّ استشهاد به صحيحه ابى ولّاد

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

محلّ استشهاد در اين صحيحه دو فقره از آن مى‌باشد:

فقره اوّل‌

فقره اوّل فرموده امام عليه السّلام است كه مى‌فرمايد: نعم قيمة بغل يوم خالفته تا ما بعد.

ظاهرا كلمه « يوم » قيد است براى قيمت و آن به دو تقرير امكان‌پذير است:

الف: آنكه « قيمت » را كه به « بغل » اضافه شده بآن اضافه كنيم و معنا طبق آن چنين مى‌شود:

بلى، قيمت روز مخالفت را بايد بدهى.

بنابراين اسقاط حرف تعريف از « بغل » بخاطر اضافه آن به « يوم » مى‌باشد و الّا در اصل قيمت البغل بوده و حاصل آنكه اسقاط الف و لام از « بغل » نه بخاطر آنستكه حضرت صاحب قيمت را بغل غير معيّنى معرّفى فرموده‌اند تا توهّم شود كه امام عليه السّلام مسلك و مذهب كسانى را كه قيمى را مضمون بمثل مى‌دانند تثبيت فرموده‌اند باين تقرير كه مراد قيمت المثل بغل مى‌باشد بلكه همانطورى كه گفتيم اسقاط الف و لام از مضاف بخاطر اضافه آن به « يوم » مى‌باشد.

ب: آنكه « يوم » را قيد براى اختصاصى كه از اضافه « قيمت » به « بغل » استفاده مى‌شود قرار دهيم و معنا چنين مى‌شود:

بلى، قيمت مختصّ به قاطر در روز مخالفت بر تو واجب است.

و بهردو تقرير بر غاصب واجب بوده كه قيمت روز مخالفت يعنى يوم الغصب را بدهد.

احتمال ديگر در روايت و تضعيف آن‌

برخى احتمال داده‌اند كه ظرف يعنى « يوم خالفته» متعلّق به « نعم » كه قائم‌