تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٣١ - برخى از احكام ضمان نسبت به بعد از برطرف شدن تعذر

كلام عين را به مالكش مسترد دارد.

١- استصحاب.

٢- حديث نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم.

و شرح ايندو دليل در قسمت ترجمه تقرير گرديد.

قوله: ثمّ انّ مقتضى صدق الغرامة: فرض كلام در مورد تعذّر وصول به عين و بقاء آن مى‌باشد و امّا صورتيكه عين تلف شده باشد قبلا شرحش گذشت كه بنا بر رأى تمام فقهاء و باجماع همه علماء ارتفاع قيمت بعد از تلف در ضمان غارم نمى‌باشد.

قوله: ام للزيادة المتّصلة: يعنى زيادى متّصله بعد از تعذّر و دفع بدل همچون بزرگ شدن حيوان يا سمين گشتن آن.

قوله: كالثمرة: يعنى ثمره‌اى كه پس از تعذّر و دفع بدل حاصل شده.

قوله: و لا يضمن منافعها: يعنى منافع بعد از تعذّر و دفع بدل حيلوله.

قوله: بالمنفعة بعد ذلك: مشار اليه « ذلك » دفع بدل مى‌باشد.

قوله: ضمان المنافع: يعنى منابع بعد از دفع بدل.

قوله: و قوّاه فى المبسوط: ضمير مفعولى در « قوّاه » به ضمان المنافع راجع است.

قوله: بعد ان جعل: يعنى بعد ان جعل الشيخ فى المبسوط.

قوله: خلافه: يعنى خلاف ضمان را باينمعنا كه اوّل حكم بعدم ضمان منافع نموده است.

قوله: انّه موضع توقّف: ضمير در « انّه » به ضمان منافع راجع است.

قوله: مقتضى القاعدة ضمان له: ضمير در « ضمانه » به ارتفاع القيمة و در « له » به مالك راجع است.

قوله: لانّه مع التلف الخ: ضمير در « لانّه » به معناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: ليس له الامتناع من اخذها: ضمير در « له » به مالك راجع است و در « اخذها » به قيمت برمى‌گردد.

قوله: كان له ذلك: ضمير در « له » به مالك راجع بوده و مشار اليه « ذلك » صبر حتى يتمكّن من العين مى‌باشد.

قوله: فى هذه المدّة: يعنى مدّتى كه صبر نموده تا از عين متمكّن شود.