تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٦٢ - حكم تقديم قبول بلفظ اشتريت و امثال آن بر ايجاب

و قد عرفت أنّ قبلت و رضيت مع التقديم لا يدلّ على إنشاء لنقل العوض في الحال.

ترجمه:

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

آنچه ذكر و بيان نموديم در هرقبولى كه با انشاء مستقلّى ايجاد مى‌شود همچون اجاره كه قبول در آن با لفظ: تملّكت منك منفعة كذا يا ملكت منك منفعة كذا اداء مى‌گردد.

يا نكاح كه قبولش با لفظ: نكحت و تزوّجت تحقّق مى‌يابد.

و امّا عقدى كه در قبول آن هيچ انشائى معتبر نيست مگر لفظ « قبلت » يا آنچه متضمّن آن باشد همچون: ارتهنت (قبول رهن نمودم) درباره حكمش برخى از فقهاء فرموده‌اند:

جايز است در اين قبيل عقود قبول بر ايجاب مقدّم شود زيرا در قبول اين عقود التزام بهيچ چيزى انشاء نمى‌شود بآنطوريكه در قبول بيع انشاء حاصل مى‌گردد بلكه در اين سنخ از عقود بواسطه قبول تنها رضاء بفعل موجب انشاء شده كه قبلا گفتيم انشاء چنين رضائى ممكنست به امر مترقّب تعلّق گيرد همانطوريكه صحيح است متعلّق آن امر محقّقى باشد لذا جايز است قابل بگويد:

رضيت برهنك هذا عندى.

سپس موجب اظهار كند: رهنت.

تحقيق مرحوم مصنّف‌

مصنّف (ره) مى‌فرمايند:

تحقيق مقتضى است بگوئيم:

تقديم قبول در مورد بحث جايز نيست زيرا اعتبار قبول در آن از جهت تحقّق عنوان مرتهن مى‌باشد و پرواضح است كه عنوان ارتهان بر قبول شخص صادق نبوده مرگ بعد از تحقّق يافتن رهن كه با فعل موجب صورت مى‌گيرد و سرّ آن اينستكه ايجاب عبارتست از انشاء فعل و قبول انشاء انفعال مى‌باشد و تأخّر انفعال از فعل امر بديهى و