تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧٢ - محل استشهاد به صحيحه ابى ولاد

مسافت كم در همان روزى بوده كه وى خارج شده يا مثلا در عصر روز قبل از آن مى‌باشد و پرواضح است كه در اينمدّت بسيار ناچيز قيمت تغيير نمى‌كند پس قيمت يوم الاكتراء همان قيمت يوم المخالفة مى‌باشد.

و امّا فرموده امام عليه السّلام در جواب سؤال سائل از رسيدن عيب به حيوان كه فرمودند:

عليك قيمة ما بين الصّحة و العيب يوم ترده.

بايد بگوئيم:

ظرف يعنى « يوم ترده» متعلّق است به « عليك » نه اينكه قيد باشد براى قيمت چه آنكه در ارش عيب باجماع فقهاء هيچ اعتبارى به يوم الردّ نمى‌باشد زيرا نقصى كه حادث مى‌شود در تعيين روز قيمتش تابع اصل عين است يعنى در هرروزى كه تلف عين موجب ضمان قيمت در آن روز بوده مناط قيمت نقص نيز همان روز مى‌باشد بنابراين معناى اين فقره از حديث چنين مى‌شود:

عليك اداء الارض يوم ردّ البغله (واجب است روزى كه قاطر را بصاحبش ردّ مى‌كنى الارش آنرا نيز بوى بدهى).

و محتمل است « يوم ترده» قيد براى عيب باشد. بنابراين مقصود اينستكه:

عيب موجود در يوم الرّدّ معتبر و مناط است زيرا احتمال دارد عيب حادث بتدريج تا يوم الرّدّ زياد شود از اينرو عيب در اينروز مضمون بوده نه عيب كمى كه ابتداء حادث مى‌شود.

البتّه اين احتمال نيز هست كه عيب حادث تا زمان ردّ رو بنقصان گذارده و كم‌كم كاهش پيدا كند و طبق اين احتمال عيب موجود در وقت حدوث معتبر مى‌باشد زيرا معيوب اگر به صحيح مبدّل شده يا عيبش كم شود ابدا ضمان نقصان و عيبى كه قبلا حادث شد ساقط نگشته و بمقتضاى فتواى حضرات ضمان هممچنان باقيست.

پس بايد گفت اين احتمال كه « يوم ترده» قيد براى عيب باشد از اينجهت ضعيف بوده لاجرم متعيّن است كه آنرا متعلّق به فرموده امام عليه السّلام يعنى « عليك » بدانيم.