تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٤٩ - حكم تقدم قبول بلفظ امر بر ايجاب

بگويد: زوّجنيها.

و سپس موجب از طرف زوجه اظهار كند: زوّجتكها.

اين عقد صحيح است اگرچه زوج بعدا اعاده قبول نكند و در اينحكم اختلافى نبوده و دليل آن خبر سهل ساعدى است، در اين خبر آمده است:

شخصى محضر مبارك نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم عرضه داشت:

زوّجنيها يا رسول اللّه (آن زن را به تزويج من درآوريد اى رسول خدا).

حضرت فرمودند:

زوجتكها بما معك من القرآن (آنزن را به تزويج تو درآوردم در مقابل آنچه با تو است از قرآن).

و چنانچه ملاحظه مى‌شود در اينجا قبول بر ايجاب مقدّم ذكر شده.

و اگر تقديم قبول بر ايجاب در بيع بوده و ابتداء مشترى بگويد:

بعنيها (آن متاع را بمن بفروش).

و سپس بايع بگويد:

بعتكها (آنرا بتو فروختم).

از نظر ما و جمعى از مخالفين اين عقد صحيح است ولى برخى ديگر از اهل خلاف گفته‌اند: عقد مزبور صحيح نيست مگر آنكه ايجاب سابق و مقدّم بر ايجاب بيايد.

پايان كلام شيخ (ره) در مبسوط

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

از مرحوم قاضى بن برّاج نقل شده كه ايشان در كتاب كامل تقديم قبول بهمين لفظ را بر ايجاب تجويز فرموده‌اند بلكه ممكنست حكم مزبور را بهركسى كه تقديم قبول بر ايجاب را بطور مطلق تجويز كرده و جهت تثبيت آن در نكاح به روايت سهل ساعدى كه در آن از قبول به طلب تزويج تعبير شده تمسّك نموده نسبت داد منتهى مرحوم محقّق با اينكه در بيع بعدم كفايت استيجاب و ايجاب تصريح نموده است معذلك تقديم قبول بر ايجاب را نيز صريحا جايز دانسته.

و مرحوم علّامه متذكّر استيجاب و ايجاب شده و سپس آنرا از قيد اعتبار ايجاب‌