تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٣٣ - كلام در اعتبار علم تفصيلى متكلم بمعناى لفظ و عدم اعتبار آن

اينقول خالى از قوّت نيست مشروط باينكه بپذيريم كه فعل مضارع صريح در انشاء بوده بطورى كه به قرينه مقاميّه نيازى نبوده و بدون آن لفظ بر انشاء عقد دلالت دارد.

شرح مطلوب‌

قوله: و لعلّه لصراحته فى الانشاء: ضمير در « لعلّه » به اعتبار ماضويّت و در « صراحته » به ماضى راجع است.

قوله: لاطلاق البيع: مانند: احلّ اللّه البيع.

قوله: و التّجارة: مانند: لا تأكلوا اموالكم بينكم بالباطل الّا ان تكون تجارة عن تراض.

قوله: و عموم العقود: منظور: اوفوا بالعقود مى‌باشد.

قوله: و ما دلّ فى بيع الآبق: از جمله احاديثى كه بر جواز بيع آبق بلفظ غير ماضى دلالت دارد حديثى است كه مرحوم صاحب وسائل آنرا در ج (١٢) ص (٢٦٢) باين شرح نقل مى‌فرمايند:

محمّد بن يعقوب، از محمّد بن يحيى، از احمد بن محمّد، از ابن محبوب، از رفاعة النّخاس قال: سئلت ابا الحسن موسى عليه السّلام قلت له:

ايصلح لى ان اشترى من القوم الجارية الآبقة و اعطيهم الثمن و اطلبها انا؟

قال: لا يصلح شرائها الّا ان تشترى منهم معها ثوبا او متاعا، فتقول لهم:

اشترى منكم جاريتكم فلانة، و هذا المتاع بكذا و كذا درهما، فانّ ذلك جايز.

قوله: و اللّبن فى الضرع: از جمله رواياتى كه بر جواز بيع لبن در پستان بلفظ غير ماضى دلالت دارد روايتى است كه مرحوم صاحب وسائل آنرا در ج (١٢) ص (٢٥٩) باين شرح نقل فرموده:

محمّد بن يعقوب، از محمّد بن يحيى، از احمد بن محمّد، از حسين بن سعيد، از برادرش حسن، از زرعه، از سماعه قال:

سئلته عن اللّبن يشترى و هو فى الضّرع؟

فقال: لا الّا ان يحلب لك منه اسكرجة، فيقول: