تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٣
تفسير:
وسوسههاى شيطان
در اين آيات، شرائط تبليغ، رهبرى و پيشوائى مردم به طرز بسيار جالب و فشرده بيان شده و با آيات گذشته كه اشاره به مسأله تبليغ مشركان داشت نيز تناسب دارد.
در نخستين آيه مورد بحث، اشاره به سه قسمت از وظائف رهبران و مبلغان- به صورت خطاب به پيامبر صلى الله عليه و آله- شده، در آغاز مىگويد: «در طرز رفتار با مردم سختگير مباش و با آنها مدارا كن، عذرشان را بپذير، و بيش از آنچه قدرت دارند از آنها مخواه» «خُذِ الْعَفْوَ».
«عَفْو»، گاهى به معنى مقدار اضافى چيزى آمده.
گاهى به معنى حد وسط و ميانه.
گاه به معنى قبول عذر خطاكار و بخشيدن او.
و گاه به معنى آسان گرفتن كارها.
قرائن آيات نشان مىدهد آيه فوق ارتباط با مسائل مالى و گرفتن مقدار اضافى از اموال مردم كه بعضى از مفسران گفتهاند، ندارد، بلكه مفهوم مناسب، همان «آسان گرفتن»، «گذشت» و «انتخاب حد وسط و ميانه» است. «١»
بديهى است اگر رهبر و مبلغ، شخص سختگيرى باشد به زودى جمعيت از اطراف او پراكنده مىشوند، و نفوذ خود را در قلوب از دست خواهد داد، همان طور كه قرآن مجيد مىگويد: وَ لَوْ كُنْتَ فَظّاً غَليظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ: «اگر سختگير، بد اخلاق و سنگدل بودى به طور مسلّم از گرد تو پراكنده