تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٩
نكته:
هدف جهاد و يك بشارت
آيه فوق به دو قسمت از اهداف مقدس جهاد اسلامى اشاره مىكند:
١- برچيدن بساط بتپرستى و از ميان بردن بتكدهها؛ زيرا همان طور كه در بحث اهداف جهاد گفتهايم: آزادى دينى مخصوص كسانى است كه از يكى از اديان آسمانى پيروى كنند، و در برابر آنها اعمال فشار براى تغيير عقيده صحيح نيست.
ولى بتپرستى نه دين است و نه مكتب، بلكه خرافه است و انحراف، و حكومت اسلامى بايد نخست از طريق تبليغ و اگر ممكن نشد از طريق توسل به زور، بساط بتپرستى را از همه جا برچيند و بتخانهها را ويران كند.
٢- به دست آوردن آزادى بيان و تبليغ و نشر اسلام.
در اين قسمت نيز اسلام اجازه مىدهد اگر كسانى با اعمال خود جلو آزادى عمل مسلمانان را در نشر و تبليغ و دعوت به اسلام بگيرند آنها حق دارند متوسل به جهاد آزادىبخش شوند، و راه را براى تبليغ منطقى بگشايند (براى توضيح بيشتر به تفسير «نمونه»، جلد دوم، ذيل آيه ١٩٣ سوره «بقره» مراجعه فرمائيد).
در تفسيرهاى اهل سنت مانند تفسير «روح المعانى»، تفسير «روح البيان» و تفاسير مختلف شيعه از امام صادق عليه السلام چنين نقل شده: لَمْيَجِىءْ تَأْوِيْلُ هذِهِ الآيَةِ وَ لَوْ قامَ قائِمُنا بَعْدُ سَيَرى مَنْ يُدْرِكُهُ ما يَكُونُ مِنْ تَأْوِيْلِ هذِهِ الآيَةِ وَ لَيَبْلُغَنَّ دِيْنُ مُحَمَّدٍ ما بَلَغَ اللَّيْلُ حَتّى لايَكُونَ مُشْرِكٌ عَلى ظَهْرِ الأَرْضِ:
«تأويل و تفسير نهائى اين آيه هنوز فرا نرسيده است، و هنگامى كه قائم ما قيام كند كسانى كه زمان او را درك كنند تأويل اين آيه را خواهند ديد، به خدا سوگند كه در آن موقع دين محمّد صلى الله عليه و آله به تمام نقاطى كه شب پوشش آرامبخش