شده كه به معنى «پله» است، همان گونه كه انسان در صعود و نزول از طبقات پائين عمارت به بالا، يا به عكس، از پله‌ها استفاده مى‌كند، همچنين هر گاه چيزى را تدريجاً و مرحله به مرحله بگيرند يا گرفتار سازند به اين عمل استدراج گفته مى‌شود.
معنى ديگر «استدراج»، «پيچيدن» است، همان گونه كه يك طومار را به هم مى‌پيچند (اين دو معنى را «راغب» در كتاب «مفردات» نيز آورده است).
ولى با دقت روشن مى‌شود كه هر دو به يك مفهوم كلى و جامع يعنى «انجام تدريجى» باز مى‌گردند.
پس ا ز روشن شدن معنى استدراج به تفسير آيه باز مى‌گرديم:
خداوند در نخستين آيه مورد بحث مى‌فرمايد: «آنها كه آيات ما را تكذيب و انكار كردند تدريجاً، و مرحله، به مرحله، از راهى كه نمى‌دانند، در دام مجازات گرفتارشان مى‌كنيم و زندگى آنها را در هم مى‌پيچيم» «وَ الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ».
***
در دومين آيه همان مطلب را به اين صورت تأكيد مى‌كند: چنان نيست كه با شتابزدگى چنين كسانى را فوراً مجازات كنم، بلكه «به آنها مهلت و فرصت كافى براى تنبه و بيدارى مى‌دهم» «وَ أُمْلي‌ لَهُمْ» و هنگامى كه بيدار نشدند، گرفتارشان مى‌سازيم.
زيرا شتاب و عجله مال كسانى است كه قدرت كافى ندارند و مى‌ترسند فرصت از دستشان برود «ولى نقشه من و مجازات‌هايم آن چنان قوى و حساب شده است كه هيچ كس را قدرت فرار از آن نيست» «إِنَّ كَيْدي مَتينٌ».
«مَتين» به معنى قوى و شديد است و اصل آن از «مَتْن» گرفته شده كه به