تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٨
ولى همان گونه كه سابقاً اشاره كرديم قرائنى در دست است كه فرشتگان در ميدان «بدر» مستقيماً در جنگ دخالت نكردند، بر اين اساس، آيه فوق اشاره به فرشتگان مرگ، و لحظه قبض روح و مجازات دردناكى است كه در اين لحظه بر دشمنان حق و گنهكاران بىايمان وارد مىسازند.
«عذاب الحريق» اشاره به مجازات روز قيامت است؛ زيرا در آيات ديگر قرآن مانند آيات ٩ و ٢٢ سوره «حج»، و ١٠ «بروج» نيز به همين معنى آمده است.
***
سپس در آخرين آيه اين قسمت مىگويد: به آنها گفته مىشود: «اين مجازات دردناك كه هم اكنون مىچشيد به خاطر امورى است كه از پيش فرستادهايد» «ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْديكُمْ».
تعبير به أَيْدى: «دستها» به خاطر آن است كه انسان غالب اعمال خويش را به كمك دست انجام مىدهد، و گرنه آيه فوق همه اعمال بدنى و روحى را شامل مىگردد.
و در پايان آيه اضافه مىكند: «خداوند هيچ گاه ظلم و ستم به بندگانش روا نمىدارد» «وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبيدِ» و هر گونه مجازات و كيفرى در اين جهان و جهان ديگر دامان آنها را بگيرد از ناحيه خود آنها است.
واژه «ظلّام» صيغه مبالغه و به معنى بسيار ظلمكننده است، علت انتخاب اين واژه در اينجا و مانند آن و هم چنين بحثهاى ديگرى پيرامون ظلم، در جلد سوم تفسير «نمونه»، ذيل آيه ١٨٢ سوره «آل عمران» آمده، و در ذيل آيه ٤٦ سوره «فصلت» توضيح بيشترى خواهد آمد.
***