نكته‌ها:
١- پاسخ به يك سوال
در اينجا پرسشى پيش مى‌آيد كه: چرا در اين فاصله كوتاه آيه (كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ ...) با مختصر تفاوتى تكرار شده است؟
در جواب اين سؤال به اين نكته بايد توجه داشت، گر چه تكرار و تأكيد در مسائل حساس و حياتى يكى از اصول بلاغت است و در گفته‌هاى فصيحان و بليغان همواره ديده مى‌شود، ولى در آيات فوق، تفاوت مهمى نيز وجود دارد كه عبارت را از صورت تكرار خارج مى‌سازد.
و آن اين كه آيه نخست، اشاره به مجازات‌هاى الهى در مقابل انكار آيات حق مى‌كند، و سپس حال آنها را در اين قسمت به فرعونيان و اقوام پيشين تشبيه مى‌نمايد.
اما در آيه دوم اشاره به دگرگونى‌هاى نعمت‌هاى دنيا و از ميان رفتن مواهب الهى؛ يعنى پيروزى‌ها، امنيت‌ها، قدرت‌ها، و ساير افتخارات شده، سپس حالشان به حال فرعونيان و اقوام گذشته تشبيه گرديده.
در حقيقت، در يك مورد، سخن از سلب نعمت‌ها و مجازات‌هاى ناشى از آن است و در مورد ديگر بحث از تغيير نعمت‌ها و دگرگونى‌هاى آن.
***
٢- عوامل حيات و مرگ ملت‌ها
آئينه تاريخ، اقوام و ملت‌هاى گوناگونى را به ما نشان مى‌دهد:
گروهى را كه آخرين مراحل ترقى را به سرعت طى كردند.
گروهى را كه به پائين‌ترين مرحله انحطاط رسيدند.
گروه سومى كه يك روز پراكنده و وامانده و شكست‌خورده بودند، اما روز