تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٤
كه لااقل بىطرفى را رعايت كنند و در صدد آزار مسلمانان و كمك به دشمنان اسلام نباشند، ولى آنها هر بار پيمان خود را مىشكستند» «الَّذينَ عاهَدْتَ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ في كُلِّ مَرَّةٍ». «١»
نه از خدا شرم مىكردند «و نه از مخالفت فرمان او پرهيز داشتند» و نه از زير پا گذاردن اصول انسانى پروا مىنمودند «وَ هُمْ لايَتَّقُونَ».
تعبير به «يَنْقُضُونَ» و «لايَتَّقُونَ» كه فعل مضارع است و دلالت بر استمرار دارد؛ و همچنين تعبير به «في كُلِّ مَرَّةٍ» دليل بر اين مىباشد كه آنها كراراً پيمان خود را با پيامبر صلى الله عليه و آله شكستند.
***
در آيه بعد طرز برخورد با اين گروه پيمانشكن، بىايمان و لجوج را چنين بيان مىكند كه: «اگر آنها را در ميدان جنگ بيابى، اسلحه به دست گيرند و در برابر تو بايستند آن چنان آنها را در هم بكوب كه جمعيتهائى كه در پشت سر آنها قرار دارند عبرت گيرند، پراكنده شوند و عرض اندام نكنند» «فَإِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِي الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ».
«تَثْقَفَنَّهُمْ» از ماده «ثَقْف» (بر وزن سقف) به معنى درك كردن چيزى از روى دقت و با سرعت است، اشاره به اين كه بايد از موضعگيرىهاى آنها به سرعت و با دقت آگاه شوى و پيش از آن كه تو را در يك جنگ غافلگيرانه گرفتار كنند، مانند صاعقه بر سر آنها فرود آئى!
«شَرِّد» از ماده «تَشريد» به معنى پراكنده ساختن توأم با اضطراب است، يعنى آن چنان به آنها حمله كن كه گروههاى ديگر از دشمنان و پيمانشكنان