٢- ابوذر و اشتراكيت
مى‌دانيم: از ايرادهاى مهمى كه به خليفه سوم گرفته شده، مسأله تبعيد خشونت آميز «ابوذر» به سرزمين بد آب و هواى «ربذه» است كه منتهى به مرگ اين صحابى بزرگ و اين مجاهد فداكار راه اسلام گرديد. «١» همان كسى كه از پيامبر صلى الله عليه و آله درباره او نقل كرده‌اند: «آسمان سايه نيفكند و زمين در روى خود حمل نكرد كسى را كه راستگوتر از ابوذر باشد». «٢»

اين را نيز مى‌دانيم كه اختلاف «ابوذر» با «عثمان» بر سر تمناى مال و مقام نبود، چه اين كه او مردى از هر نظر پارسا و وارسته بود، بلكه سرچشمه اختلاف تنها ريخت و پاش خليفه سوم از بيت‌المال و بذل و بخشش بى‌حساب او به اقوام و بستگانش بود.
«ابوذر» در مسائل مالى مخصوصاً آنجا كه به «بيت‌المال» مربوط مى‌شد، بسيار سختگير بود و مى‌خواست همه مسلمانان روش پيامبر صلى الله عليه و آله را در اين زمينه تعقيب كنند، اما در عصر خليفه سوم جريان امور طور ديگرى بود.
به هر صورت هنگامى كه سخنان صريح و قاطع اين صحابى بزرگ بر خليفه سوم سخت آمد، نخست او را به «شام» تبعيد كرد، اما «ابوذر» اين بار صريح‌تر و قاطع‌تر در برابر اعمال «معاويه» به پاخاست تا آنجا كه «ابن عباس» مى‌گويد:
«معاويه» به «عثمان» نوشت:
اگر نيازى به شام دارى «ابوذر» را باز گردان كه اگر در «شام» بماند، اين منطقه از دست تو خواهد رفت.
«عثمان» نامه‌اى نوشت و «ابوذر» را احضار كرد و طبق بعضى از تواريخ به