معنى شرك و بت‌پرستى كه انواع محدوديت‌ها و فشارها را براى جامعه در بر دارد گفته شده.
همچنين به فشارهائى كه از ناحيه دشمنان براى جلوگيرى از گسترش دعوت اسلام و به منظور خفه كردن نداى حق‌طلبان و حتى باز گرداندن مؤمنان به سوى كفر به عمل مى‌آيد «فتنه» اطلاق شده است.
در آيه فوق بعضى از مفسران فتنه را به معنى شرك و بعضى به معنى كوشش‌هاى دشمنان براى سلب آزادى فكرى و اجتماعى از مسلمانان گرفته‌اند.
ولى حق اين است كه مفهوم آيه، مفهوم وسيعى است كه هم شرك را شامل مى‌شود و (به قرينه جمله «وَ يَكُونَ الدِّيْنَ كُلُّهُ لِلَّهِ») و هم ساير فشارهائى كه از طرف دشمنان به مسلمانان وارد مى‌شد.
در ذيل آيه بار ديگر در برابر شدت عمل دست دوستى و محبت را به سوى آنها دراز مى‌كند و مى‌گويد: «اگر از راه و روش خود دست بر دارند خداوند به آنچه عمل مى‌كنند آگاه است و با لطف و مرحمت خاص خويش با آنان رفتار خواهد كرد» «فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ بِما يَعْمَلُونَ بَصيرٌ».
***
«اما اگر باز به سرپيچى خود ادامه دهند و در برابر دعوت حق تسليم نشوند بدانيد پيروزى براى شما و شكست در انتظار آنهاست، زيرا خداوند مولا و سرپرست شماست» «وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَوْلاكُمْ».
«او بهترين مولا و رهبر و بهترين يار و ياور است» «نِعْمَ الْمَوْلى‌ وَ نِعْمَ النَّصيرُ».
***