تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٩
سه قسمت خلاصه مىشود.
فضائل عقلى كه نامش «حكمت» است، و در جمله: وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ: «به نيكىها و شايستگىها دستور ده» خلاصه شده.
و فضائل نفسى در برابر طغيان و شهوت كه نامش «عفت» است و در: «خُذِ الْعَفْوَ» خلاصه گرديده.
و تسلط بر نفس در برابر قوه غضبيه كه نامش «شجاعت» است، در: «وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِيْنَ» منعكس گرديده است.
حديث فوق را خواه به صورتى كه مفسران گفتهاند و در بالا اشاره شد تفسير كنيم، و خواه به صورت شرائط رهبر كه ما عنوان كرديم، تفسير شود، اين واقعيت را بيان مىكند كه جملههاى كوتاه و فشرده آيه فوق، متضمن يك برنامه جامع و وسيع و كلى در زمينههاى اخلاقى و اجتماعى است، به طورى كه مىتوان همه برنامههاى مثبت و سازنده و فضائل انسانى را در آن پيدا كرد، و به گفته بعضى از مفسران، اعجاز قرآن در شكل «فشردهگوئى» آميخته با وسعت و عمق معنى، در آيه فوق كاملًا منعكس است.
توجه به اين نكته نيز لازم است كه مخاطب در آيه گر چه شخص پيامبر صلى الله عليه و آله است ولى همه امت و تمامى رهبران و مبلغان را شامل مىشود.
و نيز توجه به اين نكته لازم است كه در آيات فوق، هيچ مطلبى كه مخالف مقام عصمت بوده باشد وجود ندارد؛ زيرا پيامبران و معصومان هم در برابر وسوسههاى شيطان بايد خود را به خدا بسپارند و هيچ كس از لطف و حمايت خدا در برابر وساوس شياطين و نفس بىنياز نيست، حتى معصومان.
در بعضى از روايات نقل شده: هنگامى كه نخستين آيه فوق نازل شد، پيامبر صلى الله عليه و آله از جبرئيل درباره آن توضيح خواست (كه چگونه با مردم مدارا و ترك