تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨
معناى عضله محكمى است كه در پشت قرار دارد.
«كَيْد» با «مَكْر» از نظر معنى همسان است و همان گونه كه در ذيل آيه ٥٤ سوره «آل عمران» در جلد دوم تفسير «نمونه» گفتهايم: «مكر» در اصل لغت به معنى چارهجوئى و جلوگيرى كردن كسى از رسيدن به مقصود طرف مخالف است، و معنى «نقشههاى موذيانه» كه در مفهوم فارسى امروز آن افتاده، در مفهوم عربى آن نيست.
***
نكته:
مجازات استدراج
«مجازات استدراجى» كه در آيه فوق به آن اشاره شده- و از آيات ديگر قرآن و احاديث استفاده مىشود- چنين است كه: خداوند گناهكاران و طغيانگران جسور و زورمند را طبق يك سنت، فوراً گرفتار مجازات نمىكند، بلكه درهاى نعمتها را به روى آنها مىگشايد، هر چه بيشتر در مسير طغيان گام بر مىدارند، نعمت خود را بيشتر مىكند، و اين از دو حال خارج نيست:
يا اين نعمتها باعث تنبه و بيداريشان مىشود، كه در اين حال برنامه «هدايت الهى» عملى شده.
و يا اين كه بر غرور و بىخبريشان مىافزايد كه در اين صورت مجازاتشان به هنگام رسيدن به آخرين مرحله، دردناكتر است؛ زيرا به هنگامى كه غرق انواع ناز و نعمتها مىشوند خداوند همه را از آنها مىگيرد و طومار زندگانى آنها را در هم مىپيچد و اين گونه مجازات بسيار سختتر است.
البته اين معنى با تمام خصوصياتش در كلمه استدراج به تنهائى نيفتاده، بلكه با توجه به قيد «مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ» اين معنى استفاده مىشود.
به هر حال اين آيه، به همه گنهكاران هشدار مىدهد كه تأخير كيفر الهى را