جزيه منعقد مى‌شد، به اين موضوع تصريح گرديده است كه:
اهل كتاب موظفند «جزيه» بپردازند، و در برابر، مسلمانان موظفند امنيت آنها را تأمين كنند، و حتى اگر دشمنانى از خارج به مقابله و آزار آنها برخيزند، حكومت اسلامى از آنها دفاع خواهد كرد.
اين عهد نامه‌ها فراوان است كه به عنوان نمونه يكى از آنها را ذيلًا مى‌آوريم، و آن عهدنامه‌اى است كه «خالد بن وليد» با مسيحيان اطراف «فرات» منعقد كرد.
متن عهدنامه چنين است:
هذا كِتابٌ مِنْ خالِدِ بْنِ وَلِيْدٍ لِصَلُوبَا بْنِ نَسْطُونَا وَ قَوْمِهِ، انِّى عاهَدْتُكُمْ عَلَى الْجِزْيَةِ وَ الْمَنَعَةِ، فَلَكَ الذِّمَّةُ وَ الْمَنَعَةُ، وَ ما مَنَعْناكُمْ فَلَنَا الْجِزْيَةُ وَ الَّا فَلا، كُتِبَ سَنَةَ اثْنَتَىْ عَشْرَةَ فِى صَفَرٍ:
«اين نامه‌اى است از «خالد بن وليد» به «صَلُوبا» فرزند «نسطونا» (بزرگ مسيحيان) و جمعيتش، من با شما پيمان مى‌بندم بر جزيه و دفاع، و در برابر آن شما در حمايت ما قرار داريد و ما دام كه ما از شما حمايت مى‌كنيم، حق گرفتن جزيه داريم، و الّا حقى نخواهيم داشت، اين عهدنامه در سال دوازده هجرى در ماه صفر نوشته شد». «١»
جالب اين كه مى‌خوانيم: هر گاه در حمايت از آنها كوتاهى مى‌شد، جزيه را به آنها باز مى‌گرداندند، و يا اصلًا از آنها نمى‌گرفتند!
توجه به اين نكته نيز لازم است، كه: «جزيه» اندازه مشخصى ندارد، و ميزان آن بستگى به توانائى جزيه دهندگان دارد، ولى آنچه از تواريخ اسلامى به دست