تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٨
جائَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبِيِّناتِ: «پيامبران آنها دلايل روشن براى آنان آوردهاند» (نظير اين تعبير در آيات ديگرى از قرآن نيز ديده مىشود). «١»
البته ممكن است گفته شود: در اين صورت آيه از قبيل توضيح واضحات خواهد بود؛ زيرا بديهى است كه غير مسلمانان همه محرمات آئين اسلام را قبول ندارند.
ولى بايد توجه داشت: منظور از بيان اين صفات، بيان علت مجاز بودن جهاد در برابر آنها است، يعنى به اين دليل جهاد با آنان جايز است كه محرمات اسلامى را نپذيرفته و آلوده گناهان زيادى هستند، اگر مقاومت كنند و از صورت يك اقليت سالم خارج شوند مىتوان با آنها مبارزه كرد.
بالاخره به سومين صفت آنها اشاره كرده، مىگويد: «آنها به طور كلى آئين حق را قبول ندارند» «وَ لا يَدينُونَ دينَ الْحَقِّ».
باز در مورد اين جمله دو احتمال گذشته وجود دارد، ولى ظاهر اين است كه منظور از «دين حق» همان آئين اسلام است كه در چند آيه بعد به آن اشاره شده است.
ذكر اين جمله بعد از ذكر عدم اعتقاد آنها به محرمات اسلامى، از قبيل ذكر عام بعد از خاص است، يعنى نخست به آلوده بودن آنها به بسيارى از محرمات اشاره مىكند؛ زيرا اين آلودگىها چشمگيرتر است، از قبيل:
آلودگى به شراب، رباخوارى، خوردن گوشت خوك، و ارتكاب بسيارى از بىبند و بارىهاى جنسى كه روز به روز در ميان آنها بيشتر و گستردهتر مىشود.
سپس مىگويد: اصولًا اينها در برابر آئين حق تسليم نيستند، يعنى اديان آنها از مسير اصلى منحرف شده بسيارى از حقايق را به دست فراموشى سپردهاند و