يَرْقُبُوا فيكُمْ إِلًّا وَ لا ذِمَّةً».
«الّ» به معنى خويشاوندى است و بعضى آن را به معنى عهد و پيمان دانسته‌اند، در صورت اول، منظور اين است كه قريش اگر چه خويشاوند پيامبر صلى الله عليه و آله و گروهى از مسلمانان بودند، ولى هنگامى كه خودشان كمترين اعتنائى به اين موضوع نداشته باشند و احترام خويشاوندى را رعايت ننمايند، چگونه انتظار دارند پيامبر صلى الله عليه و آله و مسلمانان در مورد آنها رعايت كنند؟!
و در صورت دوم، تأكيدى براى «ذِمَّةً» كه آن هم به معنى عهد و پيمان است، محسوب مى‌شود.
«راغب» در كتاب «مفردات» ريشه اين كلمه را از «الّ» به معنى درخشندگى مى‌داند، چه اين كه پيمان‌هاى محكم و خويشاوندى‌هاى نزديك داراى درخشندگى خاصى هستند.
بعد از آن قرآن اضافه مى‌كند: هيچ گاه فريب سخنان دلنشين و الفاظ به ظاهر زيباى آنها را نخوريد؛ زيرا: «آنها مى‌خواهند شما را با دهان خود راضى كنند، ولى دل‌هاى آنها از اين موضوع ابا دارد» «يُرْضُونَكُمْ بِأَفْواهِهِمْ وَ تَأْبى‌ قُلُوبُهُمْ».
دل‌هاى آنها از كينه، انتقام‌جوئى، قساوت، سنگدلى و بى‌اعتنائى به عهد و پيمان و رابطه خويشاوندى پر است، اگر چه با زبان خود اظهار دوستى و مودت كنند.
و در پايان آيه اشاره به ريشه اصلى اين موضوع كرده، مى‌گويد: «و بيشتر آنها فاسق و فرمانبردار نيستند» «وَ أَكْثَرُهُمْ فاسِقُونَ».
***
پس از آن يكى از نشانه‌هاى فسق و نافرمانبردارى آنها را چنين توضيح