تفسير:
تجاوزكاران پيمان‌شكن!
همان گونه كه در آيات قبل ديديم، اسلام پيمان‌هاى مشركان و بت‌پرستان را- مگر گروه خاصى- لغو كرد، تنها چهار ماه به آنها مهلت داد تا تصميم خود را بگيرند. در آيات مورد بحث دليل و علت اين كار را بيان مى‌كند، نخست به صورت استفهام انكارى مى‌فرمايد:
«چگونه ممكن است مشركان عهد و پيمانى نزد خدا و نزد پيامبرش داشته باشند»؟! «كَيْفَ يَكُونُ لِلْمُشْرِكينَ عَهْدٌ عِنْدَ اللَّهِ وَ عِنْدَ رَسُولِهِ».
يعنى، اينها با اين اعمال، و اين همه كارهاى خلافشان نبايد انتظار داشته باشند كه پيامبر صلى الله عليه و آله به طور يك جانبه به پيمان‌هاى آنها وفادار باشد.
بعد بلافاصله يك گروه را كه در اعمال خلاف و پيمان‌شكنى با ساير مشركان شريك نبودند، استثناء كرده مى‌فرمايد: «مگر كسانى كه با آنها نزد مسجدالحرام پيمان بستيد» «إِلَّا الَّذينَ عاهَدْتُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ».
«اين گروه مادام كه به پيمانشان در برابر شما وفادار باشند شما هم وفادار بمانيد» «فَمَا اسْتَقامُوا لَكُمْ فَاسْتَقيمُوا لَهُمْ».
«زيرا خداوند پرهيزكاران و آنها كه از هر گونه پيمان‌شكنى اجتناب مى‌ورزند دوست دارد» «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقينَ».
***
در آيه بعد، همين موضوع با صراحت و تأكيد بيشترى بيان شده است، و باز بصورت استفهام انكارى مى‌گويد: «چگونه ممكن است عهد و پيمان آنها را محترم شمرد در حالى كه اگر آنها بر شما غالب شوند هيچ گاه نه مراعات خويشاوندى با شما را مى‌كنند و نه پيمان را»؟! «كَيْفَ وَ إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ لا