و در پايان اين آيه به كسانى كه با سرسختى مقاومت مى‌كنند اعلام خطر مى‌نمايد و مى‌گويد: «كافران بت‌پرست را به عذاب دردناك بشارت ده»! «وَ بَشِّرِ الَّذينَ كَفَرُوا بِعَذابٍ أَليمٍ».
***
سابقاً هم اشاره كرديم كه اين الغاى يك جانبه پيمان‌هاى مشركان، مخصوص كسانى بود كه نشانه‌هائى بر آمادگى براى پيمان‌شكنى از آنها ظاهر شده بود، لذا در آيه بعد يك گروه را استثناء كرده، مى‌گويد: «مگر آن دسته از مشركين كه با آنها پيمان بسته‌ايد، هيچ گاه بر خلاف شرائط پيمان گام برنداشتند و كم و كسرى در آن ايجاد نكردند، و احدى را بر ضد شما تقويت ننمودند» «إِلَّا الَّذينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكينَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوكُمْ شَيْئاً وَ لَمْ يُظاهِرُوا عَلَيْكُمْ أَحَداً».
«در مورد اين گروه تا پايان مدت به عهد و پيمانشان وفادار باشيد» «فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلى‌ مُدَّتِهِمْ».
«زيرا خداوند پرهيزكاران و آنها كه از هر گونه پيمان‌شكنى و تجاوز اجتناب مى‌كنند را دوست مى‌دارد» «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقينَ».
***
نكته‌ها:
١- «حج اكبر» كدام است؟
در ميان مفسران در مورد روز «حج اكبر» گفتگو است، اما آنچه از بسيارى از روايات كه از طرق اهل بيت عليهم السلام و اهل سنت نقل شده، استفاده مى‌شود اين است كه: منظور از آن روز دهم ذى‌الحجه، روز عيد قربان، و به تعبير ديگر «يوم النحر» مى‌باشد. «١»