تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٥
آن چنان نيرومند شويد كه دشمن به وحشت بيفتد، زمينهاى غصب شده را پس بدهد و در سر جاى خود بنشيند.
جالب توجه اين كه كلمه «عَدُوَّ اللَّهِ» را با «عَدُوَّكُمْ» قرين ساخته، اشاره به اين كه: در موضوع جهاد و دفاع اسلامى اغراض شخصى مطرح نيست، بلكه هدف حفظ مكتب انسانى اسلام است، آنها كه دشمنيشان با شما شكلى از دشمنى با خدا، يعنى دشمنى با حق، عدالت، ايمان، توحيد و برنامههاى انسانى دارد، بايد در اين زمينهها هدف حملات يا دفاع شما باشند.
در حقيقت اين تعبير شبيه تعبير «فِى سَبِيْلِ اللَّه» و يا «جهاد فى سبيل اللَّه» است كه نشان مىدهد: جهاد و دفاع اسلامى نه به شكل كشورگشائى سلاطين پيشين، نه توسعهطلبى استعمارگران و امپرياليستهاى امروز، و نه به صورت غارتگرى قبائل عرب جاهلى است، بلكه همه براى خدا، و در راه خدا، و در مسير احياى حق و عدالت است.
***
٤- دشمنان ناشناخته
نكته ديگرى كه در آيه مورد توجه است، اين است كه مىگويد: «علاوه بر اين دشمنانى كه مىشناسيد، دشمنان ديگرى نيز داريد كه آنها را نمىشناسيد ولى خدا آنها را مىشناسد» (وَ آخَرينَ مِنْ دُونِهِمْ لاتَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ).
و با افزايش آمادگى جنگى شما آنها نيز مىترسند و بر سر جاى خود مىنشينند.
گر چه مفسران درباره اين گروه احتمالات گوناگونى دادهاند:
بعضى آن را اشاره به گروهى از يهود «مدينه» دانستهاند كه عداوت خود را مخفى مىداشتند.