تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٣
به غنائم جنگى نداده، اگر چه معتقد است بايد معنى وسيع آيه فوق را به خاطر قيد شرعى مقيد به غنائم جنگى كرد. «١»
در تفسير «روح المعانى» نوشته «آلوسى» مفسر معروف اهل تسنن نيز چنين آمده است: «غنم در اصل به معنى هر گونه سود و منفعت است». «٢»
در تفسير «مجمع البيان» نخست غنيمت را به معنى غنائم جنگ تفسير كرده، ولى به هنگام تشريح معنى آيه چنين مىگويد:
قالَ أَصْحابُنا: إِنَّ الْخُمْسَ واجِبٌ فِى كُلِّ فائِدَةٍ تَحْصُلُ لِلإِنْسانِ مِنَ الْمَكاسِبِ وَ أَرْباحِ التِّجاراتِ، وَ فِى الْكُنُوزِ وَ الْمَعادِنِ وَ الْغَوْصِ وَ غَيْرِ ذلِكَ مِمَّا هُوَ مَذْكُورٌ فِى الْكُتُبِ وَ يُمْكِنُ أَنْ يُسْتَدَلَّ عَلى ذلِكَ بِهذِهِ الآيَةِ فَإِنَّ فِى عُرْفِ اللُّغَةِ يُطْلَقُ عَلى جَمِيْعِ ذلِكَ اسْمُ الْغُنْمِ وَ الْغَنِيْمَةِ:
«علماى شيعه معتقدند خمس در هر گونه فايدهاى كه براى انسان فراهم مىگردد واجب است؛ اعم از اين كه از طريق كسب و تجارت باشد، يا از طريق گنج و معدن، و يا آن كه با غوص از دريا خارج كنند، و ساير امورى كه در كتب فقهى آمده است، و مىتوان از آيه بر اين مدعى استدلال كرد، زيرا در عرف لغت به تمام اينها غنيمت گفته مىشود». «٣»
شگفتآور اين كه بعضى از مغرضان كه گويا براى سمپاشى در افكار عمومى مأموريت خاصى دارند در كتابى كه در زمينه خمس نوشتهاند دست به تحريف رسوائى در عبارت تفسير «مجمع البيان» زده، قسمت اول گفتار او را كه متضمن تفسير غنيمت به غنائم جنگى است ذكر كرده ولى توضيحى را كه درباره عموميت معنى لغوى و معنى آيه در آخر بيان كرده است، به كلى ناديده گرفته و