تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٥
زيرا پس از هجرت پيامبر جمعى كه قادر بر هجرت نبودند همچنان در «مكّه» باقى ماندند و وجود آنها كه پرتوى از وجود پيامبر صلى الله عليه و آله بود مانع از نزول عذاب بر مشركان «مكّه» شد.
اين احتمال نيز وجود دارد كه اين جمله، مفهوم يك جمله شرطيه را دارد، يعنى اگر آنها از كردار خود پشيمان شوند و به درگاه خدا روى آرند و استغفار كنند مجازات الهى از آنها برداشته خواهد شد.
در عين حال جمع ميان اين احتمالات در تفسير آيه نيز بعيد نيست، يعنى ممكن است آيه اشاره به همه اينها باشد.
در هر حال، مفهوم آيه اختصاص به مردم عصر پيامبر ندارد، بلكه يك قانون كلى درباره همه مردم است. از اين جهت در حديث معروفى كه در منابع شيعه از حضرت على عليه السلام و در منابع اهل تسنن از شاگرد على عليه السلام، «ابن عباس» نقل شده مىخوانيم: كانَ فِي الأَرْضِ أَمانانِ مِنْ عَذابِ اللَّهِ وَ قَدْ رُفِعَ أَحَدُهُما فَدُونَكُمُ الآْخَرَ فَتَمَسَّكُوا بِهِ ... وَ قَرَأَ هذِهِ الآيَةَ:
«در روى زمين دو وسيله امنيت از عذاب الهى بود: يكى از آنها (كه وجود پيامبر بود) برداشته شد. هم اكنون به دومى (يعنى استغفار) تمسك جوئيد ...
سپس آيه فوق را تلاوت فرمود». «١»
از آيه فوق و اين حديث، روشن مىشود: وجود پيامبران وسيله مؤثرى براى امنيت مردم در برابر بلاهاى سخت و سنگين، و پس از آن استغفار و توبه و روى آوردن به درگاه حق، عامل ديگرى است.