بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٩٤ - استنتاج

مى‌كند. پادشاه از مصاحبت او حظ و لذّت مى‌برد.

اياز پس از ساعتى به درون خانه مى‌رود و در كاسه‌اى لطيف آب خنك مى‌آورد و مى‌گويد: نوش كنيد. سلطان محمود وقتى آب را مى‌نوشد و تشنگى‌اش برطرف مى‌شود، خطاب به اياز مى‌گويد: تو گفتى در خانه آب نداريم و در اين نزديكى چشمه‌اى لطيف است و پدرم رفته است از آنجا آب بياورد؟!

اياز پاسخ داد: وقتى‌كه شاه سعادتمند به اينجا رسيد و آب خواست، ديدم كه عرق كرده، در حرارت شديد است، اگر در آن حين اين آب سرد را به شما مى‌دادم تحمل نمى‌كرديد و آن را مى‌نوشيديد، پس به وجود شريفتان آسيب مى‌رسيد، به همين جهت شما را با مصاحبت مشغول كردم و آب را به تأخير انداختم تا عرقتان خشك شود و پس از آن‌كه بدنتان اندكى آرامش يافت، اين آب خنك را برايتان آوردم.

پادشاه عقل و ذكاوت اياز را- با وجود سن و سال كم- بسيار پسنديد و او را با رضايت پدر و مادرش همراه خود به دربار آورد، چارق پاى و پوستين تنش را در آورد و او را لباس ديبا پوشانيد. اياز نيز پوستين و چارق را در حجره‌اى نگه داشت و رفته‌رفته مقبول و مقرّب پادشاه شد.[١]

يكى از مهمترين و درعين‌حال حساس‌ترين منازل سلوك، منزل «مراقبه» است، مراقبه كه در قرآن از آن بعنوان «مرابطه» ياد شده، در اصل به معناى مراقبت از مرزها آمده است، چنانكه قرآن كريم مى‌فرمايد:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ.[٢]

«اى كسانى‌كه ايمان آورده‌ايد- در برابر مشكلات و هوس‌ها- استقامت كنيد و در برابر دشمنان پايدار باشيد و از مرزهاى خود مراقبت و حراست بعمل آوريد و از خدا بپرهيزيد، شايد رستگار شويد.»

مرابط، به معناى مراقبت از مرزها؛ اعم از مرزهاى كشور در قبال دشمنان يا مرزهاى اعتقادى، يا مراقبت هر انسان از نفس خويش در مقابل حمله هوس‌ها و

[١] - فرهنگ معين، شرح انقروى، ج ١٣، ص ٦١٢

[٢] - آل عمران: ٢٠٠