بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣٣٣ - استنتاج

«ما هيچ پيامبرى را نفرستاديم مگر به زبان قومش، تا- حقايق را- براى آنها بگويد.»

اشاره به اين حقيقت است كه براى تفهيم مطالب و تبيين سخن، ابتدا چيزى مهم‌تر از همزبانى نيست. اين همزبانى (به معناى استفاده از زبان مادرى و به معناى رعايت تفهّم سامع) است كه همدلى مى‌آورد.

*** نكته قابل توجهى كه مولانا در اين حكايت بدان توجه دارد، همين نكته است كه مى‌گويد:

هر سخنورى كه سخنانش در سطح عالى است، وقتى فهم مخاطبش در سطح پايين بود مجبور مى‌شود كه مطالبش را هم‌سطح فهم مخاطب سازد تا نقل مقصود و انتقال مفهوم بنحو مطلوب حاصل آيد.

زيرا قاعده فن بلاغت و شيواگويى مى‌طلبد كه: سخن به قدر فهم مخاطب بايد گفت؛ چنانكه آقاى درزى (خياط) لباس را متناسب با اندام افراد مى‌دوزد.

***