بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٢٣٤ - استنتاج

سپس عياض با استناد به فرمايش پيغمبر (كه روايتش گذشت) به پيمان خود اعتبار شرعى مى‌بخشد كه خلوت‌گزينى و تهذيب نفس، «جهاد اكبر» است و حضور در ميدان نبرد «جهاد اصغر» و اولى كار حيدر است و دومى كار رستم.

برداشت اشتباه آقاى عياض از فرمايش پيغمبر ٦ اينجاست كه عياض «خلوت‌گزينى و جهاد با نفس» را جهاد اكبر مى‌داند درحالى‌كه پيغمبر ٦ تنها «جهاد با نفس» را جهاد اكبر دانستند.

افزون بر اين، معلوم نيست هر كارى كه در خلوت صورت پذيرد، لوجه اللّه است، چه بسا كارى در خلوت انجام شود كه نه براى خدا باشد و نه براى نشان دادن به ديگران، بلكه براى ارضاى خواسته‌هاى خود باشد. چنانكه بسيارى از محبت‌ها و خدماتى كه پدر و مادر براى فرزند مى‌كنند، نه براى خدا است و نه براى نشان دادن به ديگران و نه حتى براى فرزند، بلكه براى ارضاى غريزه پدرى يا مادرى است. نكته پايانى اينكه:

خلوت‌گزينى و انزواطلبى به هيچ بهانه‌اى در اسلام پسنديده نيست بلكه از كارهايى است كه به شدت مورد مذمت شارع مقدس قرار گرفته است.

***