بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١٩٥ - استنتاج

كياست و زيركى اسلامى بهره‌اى ندارند.، اينان درعين‌حال كه به اسلام و ارزش‌هاى آن، صادقانه ايمان دارند و با تمام وجود به آن عشق مى‌ورزند ولى افق ديد سياسى- اجتماعيشان نسبت به مسائل اسلامى در برخورد با دشمنان، بسيار محدود و ضيق است. اين گروه كسانى هستند كه همواره مطمع طمع و منظور نظر دشمنان خارجى در جبهه داخلى بوده‌اند و زيانى كه از اين گروه به اسلام وارد آمده است، به شهادت تاريخ، اگر نگوييم بيشتر از زيان منافقين است كمتر هم نيست.

انحراف مسير اسلام بعد از رحلت رسول گرامى اسلام ٦، محصول افكار كوته‌بينانه اين گروه بود.

آرى، متمايز شدن ارزش‌هاى اسلامى از ارزش‌هاى حكومتى.

محروم شدن جامعه اسلامى از نعمت حكومت علوى.

كم‌رنگ شدن ارزش‌هاى اصيل توحيدى و پررنگ شدن نمادهاى التقاطى.

حاكميت اصل دولتمدارى بر دينمدارى. و سياستمدارى بر ديانت مدارى. و دنيادارى بر آخرت‌دارى. و مردم‌دارى بر خدادارى و ... صدها آفات ديگر كه نتيجه‌اى جز ذلت و خوارى اسلام و مسلمين تا به امروز نداشته، محصول اجتهاد در مقابل نص اين گروه از عوامل غير رسمى دشمنان اسلام بوده است.

*** مؤذن بد صدا در حكايت، كنايه از همين عوامل غير رسمى دشمنان اسلام در ميان مسلمين است كه در عين ارادتش نسبت به اسلام، افق فهم او آنقدر ضعيف است كه نمى‌تواند بفهمد اذان او نه تنها سودى براى مسلمانان ندارد بلكه موجب خوف و نگرانى آنان و در نهايت انصراف بيگانگان از پذيرش اسلام است. چنانكه ديديم دخترى كه علاقمند به پذيرش اسلام شد با شنيدن صداى چندش‌آور مؤذن، از تصميم خود منصرف شد و پدر دختر كه كنايه از دشمنان آگاه اسلام است، با زيركى خاصى از مؤذن تجليل مى‌كند و از اينكه مؤذن ناخودآگاه، آب به آسياب دشمنان اسلام مى‌ريزد، خوشحال مى‌شود و هديه‌اى به عنوان سپاس از خدمت او