بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٤٥٣ - استنتاج

مولانا گويد: آنچه من درباره مرگ اختيارى سالك مى‌گويم با تعقل و معيارهاى حرفه‌اى قابل فهم نيست بلكه اين آتشى است كه فهمش جز به سوختن نشايد.

و در ديوان كبير خود در توصيف مرگ اختيارى مى‌فرمايد:

*** در اين حكايت نيز مولانا از مرگ اختيارى سالك سخن مى‌گويد.

صدر جهان، كنايه است از حضرت حق.

فقيران و مستمندان، كنايه است از بندگان نيازمند.

فقيه، كنايه است از سالك مشتاق وصال.

بندگان خدا براساس آيه شريفه ذيل، سر تا پا فقيرند و نيازمند به بى‌نياز مطلق:

يا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ.[١]

«اى مردم، شما- همگى- نيازمندان به خدا هستيد، تنها خداوند است كه بى‌نياز و شايسته هرگونه حمد و ستايش است.»

آرى، آنان در اصناف و اشكال مختلف، همواره مستفيض به افاضات مادى و معنوى و نيز ظاهرى و باطنى پادشاه جهان وجودند. در اين ميان، سالكان طريق و خاصگان حقيق را نياز جز به وصلت يار بى‌نياز روا نگردد و همه ترفندها و تشكّل به اشكال مختلف را هدفى جز اين نبوده است، غافل از اينكه رمز اين راز و رفع اين‌

[١] - فاطر: ١٥