بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٢٠٥ - استنتاج

*** مولانا هم در اين حكايت بر وجه اشارت سخن از مى و مستى به ميان آورده كه شرح عرفانى آن بقرار ذيل است:

امير، كنايه است از عارف كامل و سالك واصل.

شراب، كنايه است از ذوق و وجد حالت عرفانى.

زاهد، كنايه است از متشرعى كه غافل از مفاهيم واقعى است.

اهل محل، كنايه است از عوام الناس ظاهرپرست.

امير عارف و روشن ضمير كه جانش از مى ناب عرفان سرمست شده بود، در پاسخ به عوام الناس صورت‌پرست مى‌گويد:

نه نه، من شيفته شراب عرفانم، شرابى كه انسان را سرمست از لذات معنوى مى‌كند نه پابند لذات جسمانى.

من مى‌خواهم آزاد همچون گل ياسمن، خود را به نسيم لطف الهى بسپارم و بهر طرف كه او مى‌وزد بدانسو رو كنم.

و تهى از هر بيم و اميدى، همچون شاخه‌هاى درخت بيد در مقابل وزش خواسته‌هاى حضرت دوست به رقص درآيم و بدان سو رو كنم كه او مى‌خواهد.

تعبير به «گونه‌گونه رقص‌ها» اشاره به اين حقيقت است كه عارف واصل و بنده كامل در مقابل خواسته حضرت دوست، همچون شاخه بيد بى‌اختيار است، به هر