همان‌گونه كه در باب اتحاد علت غايى و علت فاعلى گذشت، اگر كسى مجموعۀ علت‌هاى چهارگانه را به دقت مورد بررسى قرار دهد، به روشنى معلوم مى‌شود علل قريب و اسباب مباشر در يك شىء، آن‌چنان به يكديگر پيوسته‌اند كه گويى بيش از يك چيز نمى‌باشند. در هرگونه انتقال و هرنوع دگرگونى از مرحلۀ نقص يك شىء به مرتبۀ كمال آن، اتحاد و يگانى در علت‌هاى چهارگانه به خوبى نمايان مى‌گردد. به‌طور مثال گفته مى‌شود وقتى يك عمل نجّارى روى يك تختۀ چوب به منظورى خاص انجام مى‌شود، نقش اتحاد و يگانگى در مجموعۀ علت‌هاى چهارگانه به خوبى روشن مى‌شود؛ زيرا نجّار بالفعل در اين عمل مخصوص ذات شخص نجّار به‌طور مطلق به شمار نمى‌آيد؛ بلكه نجّار به عنوان علت فاعلى در اين عمل مخصوص چيزى جز حالت آمادگى آن شخص با يك سلسله ابزار و ادوات مخصوص آن هم در يك وقت خاص و مكان مخصوص نمى‌باشد. علت مادى يا قابلى نيز در اين عمل مخصوص به هيچ‌وجه نمى‌تواند مطلق يك تختۀ چوب به شمار آيد؛ بلكه آنچه مى‌تواند به عنوان علت مادى يا قابلى در اين عمل مخصوص خودنمايى كند، چيزى جز استعداد و آمادگى مخصوص در يك تخته چوب آن هم فقط در دست نجّار نمى‌باشد. به اين ترتيب، علت فاعلى و علت قابلى آن‌چنان به يكديگر پيوسته‌اند كه گويى بيش از يك چيز نيستند. در همين پيوستگى و اتحاد بين فاعل و قابل است كه صورت فعليۀ عمل نجّارى ظاهر مى‌گردد. در هرصورتى از صورت‌هاى گونه‌گون عمل نجّارى يك غرض خاص، كه آن را غايت قريب آن صورت مى‌خوانند، موجود است. به اين ترتيب مى‌توان گفت هيچ صورت فعليه بدون يك غرض خاص، كه غايت قريب آن است، هرگز به منصۀ ظهور نمى‌رسد و در اينجا به خوبى روشن مى‌شود كه هرصورت فعليه با غايت مخصوص و قريب خود همواره همراه و متحد است. دگرگونى‌ها به گونه‌اى پياپى انجام مى‌پذيرند و صورتها يكى پس از ديگرى بر مادۀ قابل فرود مى‌آيد. اين جريان و دگرگونى پيوسته ادامه مى‌يابد تا آن‌گاه كه به واپسين صورت فعليه انجام پذيرد. صورت نهايى از يك جهت غايت به شمار مى‌آيد و از جهت ديگر صورت فعليه؛ غايت نهايى نيز از يك جهت فاعل به شمار مى‌آيد و از يك جهت غرض فاعل؛ علت غايى نيز چيزى جز همان غايت نمى‌باشد. به اين ترتيب، پيوستگى و اتحاد ميان علت‌هاى چهارگانه را به هيچ‌وجه نمى‌توان مورد انكار قرار داد.