جمله‌اى كه داراى مسند و مسند إليه و نسبت حكميه باشد و آن نسبت حكميه بالذّات قابل صدق و كذب بوده باشد. احتمال صدق و كذب عنصر اساسى را در تعريف خبر تشكيل مى‌دهد، تا جايى كه بايد آن را به منزلۀ فصل مميّز جوهرى در اين باب به حساب آورد.

معنى صدق و كذب

در باب معنى صدق و كذب سخن بسيار گفته شده است؛ ولى آنچه مورد قبول و تأييد اهل تحقيق قرار گرفته، چيزى جز اين نيست كه: «صدق» عبارت است از مطابق بودن نسبت قضيه با آنچه در خارج ما به ازاء آن خوانده مى‌شود. چنان‌كه «كذب» عبارت است از عدم مطابقت نسبت قضيه با آنچه در خارج ما به ازاى آن تلقى مى‌گردد.

توجه به اين نكته لازم است كه ملاك و ضابطۀ صدق و كذب در همۀ انواع قضايا به‌طور يك‌سان و يك‌نواخت جارى نيست؛ زيرا طبيعت قضاياى خارجيه و هم‌چنين قضاياى حقيقيه، با طبيعت قضاياى ذهنيه متفاوت است.

«قضيه خارجيه» عبارت است از آن قضيه‌اى كه حكم همواره روى افراد موجود در خارج متمركز مى‌گردد؛ مانند اين‌كه مثلا گفته شود «همۀ سربازان در جنگ كشته شدند» .

حكم در اين قضيه، كه عبارت است از همان كشته شدن، مترتب است بر افرادى از سربازان كه در جنگ شركت داشته‌اند و به‌طور عينى در آن صحنۀ پيكار حضور خود را حفظ كرده‌اند.

«قضيۀ حقيقيه» عبارت است از قضيه‌اى كه اگرچه حكم در آن همواره بر موجودات خارجيه بازمى‌گردد، ولى لازم نيست كه همۀ آن موجودات خارجى بالفعل و به‌طور عينى در صحنه حضور داشته باشند؛ مانند اينكه گفته شود «هرجسمى به‌طور بى‌نهايت قابل تقسيم است» . چنان‌كه مشاهده مى‌نماييم، در اين قضيه، حكم قابليت تقسيم، بر جسم در خارج بار شده است؛ ولى خارجى بودن جسم در موضوع قضيه حضور عينى و بالفعل بودن آن را ايجاب نمى‌نمايد؛ بلكه اگر اجسامى در هزاران سال آينده و بلكه تا ابد نيز به وجود آيند و در صحنۀ هستى ظاهر شوند، داراى حكم قابليت تقسيم خواهند بود.

اين قضيه را از آن جهت حقيقيه مى‌نامند كه حكم همواره روى حقيقت موضوع متمركز مى‌شود؛ اعم از اين‌كه آن حقيقت هم‌اكنون موجود باشد، يا در آيندۀ ولو هرچه دور به وقوع پيوندد.