قواعد کلی فلسفی در فلسفه اسلامی - ابراهيمي ديناني، غلام حسين - الصفحة ٨٥٧ - عوارض مشخصه يا امارات تشخّص

مى‌تواند علت حصول امتياز به شمار آيد. بنابراين، بايد گفت ميان تشخّص و امتياز تفاوت اساسى وجود دارد. تفاوت ميان تشخّص و امتياز در اين است كه تشخّص براى يك شىء يك وصف مستقل و خودبه‌خود نمى‌باشد؛ زيرا صفت ممتاز بودن هنگامى براى يك شىء اثبات مى‌گردد كه آن شىء از همۀ امور كه با آن مشترك‌اند، جدا گشته و در قالب يك حدّ محدود گردد. به اين ترتيب بايد گفت اگر يك شىء با امور ديگر در هيچ‌چيز مشترك نباشد، ناچار به صفت ممتاز بودن نيز نيازمند نخواهد بود؛ در حالى كه يك شىء اگر با هيچ امرى از امور مشترك نباشد، در حدّ ذات خود مشخص است.

اكنون بى‌مناسبت نيست عين عبارت يكى از پيروان صدر المتألّهين را در اينجا جهت مزيد توضيح نقل كنيم:

قد ثبت إنّ تشخّص كلّ شىء إنّما هو بوجوده، و إنّ الزّمان و الوضع و الكمّ و الأين و غيرها من العوارض لوازم للشّخص و علامات له؛ فكلّ شخص جسمانى تتبدّل عليه هذه العوارض (كلا أو بعضا) فتبدلها تابع لتبدّل الوجود بل هو عينه بوجه. . . ١.

[١] اصول المعارف. ص ٩٠.