هستى نيست؛ به‌طورى كه هرگونه تصور جدايى و انفكاك بين هستى و مرتبۀ آن مساوى هستى است. به عبارت ديگر مى‌توان گفت زمان هستى هرشىء مرتبۀ وجودى آن است و مرتبۀ وجودى يك شىء همانند جامه بر تن نيست كه هرلحظه بتوان آن را تعويض كرد؛ بلكه مرتبۀ وجودى يك شىء چيزى جز حقيقت آن شىء نيست. به اين ترتيب، گفته مى‌شود زمان هستى هرشىء مقوّم آن است و هستى هرشىء در زمان خودش به هيچ‌وجه نيستى را نمى‌پذيرد. و اين همان اصل است كه در آغاز اين مبحث مطرح شد و گفته شد «هيچ موجودى معدوم و هيچ معدومى موجود نمى‌شود.»

نه موجود معدوم مى‌شود و نه معدوم موجود

اگر ما موجودات جهان را از نقطه‌نظر فلسفى مورد مطالعه قرار دهيم، خواهيم ديد هر موجودى به نوبۀ خود بخشى از زمان را اشغال كرده كه آن بخش از زمان را مرحلۀ تاريخ آن موجود مى‌نامند. وقوع هستى يك شىء در مرحله‌اى از مراحل زمان، به گونه‌اى است كه هرنوع تصور انفكاك بين هستى شىء و مرحلۀ ويژۀ زمانش مساوى با عدم آن است. به اين ترتيب تصور اين‌كه ممكن است هستى يك شىء در غير مرحلۀ زمانى خويش واقع شود، يك تصور موهوم و بى‌اساس است. به‌طور مثال اگر كسى تصور كند كه ممكن بود شيخ شهاب الدّين سهروردى در عصر صدر الدّين شيرازى به وجود مى‌آمد، بى‌درنگ بايد بداند كه در ورطه‌اى از اوهام و خيال‌بافى‌هاى پوچ فرو افتاده است. تصور وقوع يك موجود در غير زمان خويش به همان اندازه موهوم است كه تصور وقوع روز پنج‌شنبه به جاى روز جمعه؛ و يا تصور وقوع عدد ٧ به جاى عدد ٩؛ و. . .

تصور وقوع روز پنج‌شنبه به جاى روز جمعه به معنى نبودن روز پنج‌شنبه است؛ كما اين‌كه تصور وقوع عدد ٧ به جاى عدد ٩ به معنى نبودن عدد ٧ است. مراحل مختلف زمان و حركت و گونه‌گون بودن هستى‌ها در مراحل زمان، مانند دانه‌هاى به هم پيوسته يك زنجير نيست؛ زيرا دانه‌هاى به هم پيوستۀ يك زنجير را مى‌توان جابه‌جا يا كم و زياد كرد؛ در حالى كه مراتب زمان و حوادث آن را به هيچ‌وجه نمى‌توان جابه‌جا و يا كم و زياد نمود.

بنابراين، اگر هستى يك شىء، مرحله‌اى از مراحل زمان را اشغال كرد و در ساير مراحل زمان ظاهر نگشت، بدان معنى نيست كه در ساير مراحل زمان عدم بر آن عارض گشته است؛ زيرا هويت هستى يك شىء، به همان مرحله از زمان كه آن را اشغال كرده است، بستگى دارد، به‌طورى كه اگر بخواهيم هستى آن شىء را در غير زمان خودش